مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۶ دوشنبه ۷ فروردين -اِلأِثنين ٢٨ جمادي الثانيه ١٤٣٨ - Monday March 2017
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  695   بازدید    تاریخ درج مطلب  21/10/1394    
 
 
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ در قران

مجموع سوره‌هاى قرآن صد و چهارده است در اوائل همه ی آن ها بجز سوره ی توبه بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ* آمده است. يك بار نيز در سوره ی نمل در نامه ی سليمان بقوم سباء ذكر شده على هذا مجموعا صد و چهارده بار در قرآن مجيد تكرار شده است.
طبرسى در مجمع البيان فرموده: باتفاق اماميه، آن يك آيه است از سوره ی حمد و از هر سوره ی ديگر و هر كه آنرا در نماز نخواند نمازش باطل است خواه واجبى باشد يا ندبى. و در نمازهاى جهريّه بلند گفتن آن واجب و در نمازهاى اخفاتى بلند خواندن مستحب است. در اين كه گفته شد ميان فقهاء امّت(اهل سنت) اختلاف هست ولى در اينكه آن جزء آيه ی سوره ی نمل است اختلافى نيست.
آية اللّه يزدى در عروة الوثقى فرموده: بسمله جزء هر سوره است.
واجب است قرائت آن مگر در سوره ی برائت. در مستمسك عروة ذيل اين مسئله فرموده: اين مطلب اجماعى است چنان كه در خلاف شيخ، مجمع البيان، نهاية الاحكام، ذكرى، جامع المقاصد و ... نقل است.
حرّ عاملى رحمه اللّه در وسائل كتاب الصلوة ابواب قرائت باب 11‌
روايات آن را نقل كرده و در باب 12 نيز روايات محمول بر تقيه را آورده است.
زمخشرى در كشافّ گويد: همه ی قراء مكّه و كوفه و فقهاء آن دو شهر گفته‌اند: بسمله آيه‌ ايست از فاتحه و از هر سوره. شافعى و اصحابش نيز در همين عقيده‌اند و لذا آن را با جهر مي خوانند و گويند: اهل سلف آنرا در قرآن ثابت كرده‌اند با آن كه توصيه مي نمودند قرآن را از هر زايد پاك دارند. بدين جهت آمين را ننوشته‌اند اگر بسمله از قرآن نمي بود آنرا در قرآن محفوظ نمي داشتند. از ابن عباس منقول است: هر كه آنرا ترك كند صد و چهارده آيه از كتاب خدا را ترك كرده است.
ولى ابو حنيفه و تابعانش و ديگران گفته‌اند: آن آيه نيست نه از حمد و نه از سوره‌هاى ديگر فقط براى تبرك و جدا كردن ميان سوره‌ها نوشته شده چنان كه در هر كار با آن شروع ميشود و در رأى آن ها در نماز با جهر خوانده نميشود.
المنار در ذيل سوره ی حمد گويد: مسلمين اتفاق دارند در اينكه بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ* از قرآن است و جزء آيه از سوره ی نمل ميباشد ولى درباره ی آن در سوره‌هاى ديگر اختلاف دارند سپس مثل كشّاف اقوال را نقل نموده است.
ولى در مكتب اهل بيت(ع)(اهل البيت ادرى بما فى البيت) چنان كه نقل شد بسمله جزء تمام سوره‌ها و آيه ی مستقلى است و غير آن مردود و باطل است در الميزان از خصال صدوق از امام صادق عليه السّلام نقل شده فرمود: چه شده بر آن ها خدا آن ها را بكشد بزرگترين آيه را در كتاب خدا قصد كرده و پنداشته‌اند كه چون اظهارش كنند بدعت است و از امام باقر عليه السّلام منقول است: گراميترين آيه را از كتاب خدا كه بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ* است دزديدند. و سزاوار است در شروع هر كار بزرگ و كوچك آنرا بياورند تا مبارك باشد و نيز‌فرموده: در روايت فريقين از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل شده:
«كلّ امر ذى بال لم يبدء فيه باسم اللّه فهو ابتر ...»‌
ناگفته نماند: ابن اثير در نهايه بدين صورت نقل كرده‌«كلّ امر ذى بال لم يبدء فيه بحمد اللّه فهو ابتر»‌رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله جدا شدن و در روايتى تمام شدن سوره را نميدانست مگر با نزول بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ*. و از صحيح مسلم از حديث انس نقل كرده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود: اكنون بر من سوره‌اى نازل شد پس خواند: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ*. اين دو حديث در الميزان نيز آمده است.
سماء: اين كلمه صد و بيست بار و جمع آن سموات صد و نود بار در كلام اللّه مجيد آمده است(المعجم المفهرس) و اصل آن از سمو بمعنى رفعت و بلندى است.
راغب گويد: سماء هر چيز، بالاى آنست طبرسى فرموده: سماء معروف است و هر آنچه بالاى تو باشد و بر تو سايه افكند سماء است و سماء بيت، سقف آنست. بباران نيز سماء گويند. جوهرى نيز چنين گفته است.
قول ديگران نيز نظير و يا عين آن است. [در اينجا لازم است چند مطلب بررسى شود:] 1- لفظ سماء بقول صحاح مذكّر و مؤنث هر دو ميايد. بعقيده ی قاموس و اقرب و مفردات مؤنث است و گاهى مذكّر هم ميايد. طبرسى ذيل آيه 29 بقره نسبت آنرا بقول داده و در ذيل آيه 18 مزمّل فرموده: لفظ سماء مذكّر است جايز است مذكّر و مؤنّث باشد هر كه مذكّر گفته سقف اراده كرده است.
مخفى نماند در تمام آيات قرآن افعال و ضماير سماء مؤنّث آمده مثل «وَ إِذَا السَّمٰاءُ كُشِطَتْ» تكوير:
11. «وَ السَّمٰاءِ وَ مٰا بَنٰاهٰا» شمس: 5.
«يَوْمَ تَكُونُ السَّمٰاءُ كَالْمُهْلِ» معارج: 8.
مگر در آيه ی «السَّمٰاءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ كٰانَ وَعْدُهُ مَفْعُولًا» مزّمل: 18. كه مذكّر بكار رفته بقرينه ی آنكه صفتش «مُنْفَطِرٌ» مذكّر آمده است. بنا بر اين، قرآن‌ مجيد قول راغب و قاموس و اقرب را تصديق مي كند كه گفته‌اند: مؤنّث است گاهى مذكّر هم آيد.
2- بعضى‌ها از جمله راغب باستناد آيه ی «ثُمَّ اسْتَوىٰ إِلَى السَّمٰاءِ فَسَوّٰاهُنَّ سَبْعَ سَمٰاوٰاتٍ» بقره: 29. كه ضمير سماء جمع آمده، گفته‌اند: سماء مفرد و جمع هر دو بكار ميرود. و بعضى گفته‌اند: اسم جنس است. ولى بقرينه ی «ثُمَّ اسْتَوىٰ إِلَى السَّمٰاءِ وَ هِيَ دُخٰانٌ ... فَقَضٰاهُنَّ سَبْعَ سَمٰاوٰاتٍ فِي يَوْمَيْنِ» فصلت: 11 و 12. و چنان كه در «ارض» گذشت سماء در آن حال دخان و گاز غليظ بود و بتدريج رقيق شده و مبدل بهفت آسمان گرديده است على هذا سماء مفرد است و جمع آمدن ضمير باعتبار ما بعد است كه سبع سموات بوده باشد.
3- سماء در آيه ی «يُرْسِلِ السَّمٰاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرٰاراً» نوح: 11. و نيز در آيه ی 6 سوره ی انعام و 52 سوره ی هود بمعنى باران است چنانكه در «درر» گذشت اهل لغت و تفسير تصريح كرده‌اند كه بباران سماء گفته ميشود.
راغب ميگويد باران سماء ناميده شده چون از سماء ميايد. بعلف نيز سماء گويند به جهت اين كه از باران است و يا بعلت ارتفاعش از زمين.
4- در قرآن هر جا كه سموات سبع آمده مراد ظاهرا طبقات هفتگانه ی هواست. ناگفته نماند: دانشمندان طبقات هوا را به پنج قسمت تقسيم كرده، حدود و مشخصات آن را معيّن نموده‌اند بدين شرح:
تروپوسفر: ارتفاع اين طبقه در استوا 16 كيلومتر و در قطبين 10 كيلومتر است. در همين قسمت است كه ابرها تشكيل مي شود و وضع هواى زمين تعيين مي گردد. هفتاد و پنج درصد گازهاى سازنده ی جوّ در همين منطقه ميباشد و رعد و برق و برف و تگرگ و غيره در آن قرار دارند.
منبع: برگرفته شده از کتاب قرشى، سيد على اكبر، قاموس قرآن، 7 جلد، دار الكتب الإسلامية، تهران - ايران، ششم، 1412 ه‍ ق

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 86215 -1 -1

خبر های قرآنی
مقالات قرآنی
دوره های آموزشی
عملکرد های سالانه دارالقرآن
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse