مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۶ پنج شنبه ۳ فروردين -اِلخَميس ٢٤ جمادي الثانيه ١٤٣٨ - Thursday March 2017
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  647   بازدید    تاریخ درج مطلب  19/1/1394    
 
 
پژوهشی در تاريخچه مطبوعات اردبيل 2
 

نخستين روزنامه جديدی است كه در عصر سلطنت پهلوی دوم، در اردبيل منتشر شده است و تقريباً پس از دو سال و نيم دوره فترت، كه بعد از تعطيل شدن روزنامه جودت در انتشار روزنامه ها در اردبيل پيش آمده بود، روزنامه شمس ايران در مرداد 1328 (دوران نخست وزيری ساعد مراغه ای) از افق مطبوعات اردبيل طلوع كرد.

 

 

صاحب امتياز و مدير مسئول آن مرحوم عبدالوهاب (معروف به ميرزا آقا) شمس زاده فرزند مرحوم ميرزا محمد حسن شمس الحكماء (دكتر شمس) و نوه دختری مرحوم حاج تاج الذاكرين بود. بنا به اظهار آقای دكتر كمال الدين شمس حكيمی، مرحوم شمس زاده دارای تحصيلات قديمه و فردی خوش اخلاق و مهربان بوده كه اغلب همشهريان مشكلات خود را با وی مطرح می كردند.

جای اداره اين روزنامه ابتدا ميدان سرچشمه و بعدها روبروی باغ ملی و محل چاپ آن چاپخانه صابر بوده است. در كتاب "تاريخ جرائد و مجلات ايران" نامى از اين روزنامه برده نشده است. در كتاب "شناسنامه مطبوعات ايران" سال های انتشار آن به اشتباه از 1328 تا 1330 قيد شده است، در حالي كه حداقل تا 21 دی ماه 1331 منتشر می شده است و در اين تاريخ شماره 213 آن انتشار يافته است.

در كتاب "چهره مطبوعات معاصر" و كتاب "فهرست روزنامه هاى فارسى" و كتاب "فهرست روزنامه های موجود در كتابخانه ملی ايران" نيز به روزنامه شمس ايران اشاره شده است. مرحوم شمس زاده در خرداد ماه 1331 از طرف روزنامه نگاران اردبيل به عنوان رئيس انجمن روزنامه نگاران اردبيل انتخاب شده بود. شمس زاده در سال 1335 در سن 51 سالگی درگذشت و در باغ رضوان مشهد دفن گرديد.

روزنامه پيك روز

اين روزنامه كه صاحب امتياز و مدير مسئول آن مرحوم علی علائی (1372-1287 ه.ش) بود، از آذر ماه 1328 (دولت ساعد مراغه ای) هفته ای يك شماره منتشر می شده و جای اداره آن در خيابان پهلوی سابق بوده است. در كتاب "چهره مطبوعات معاصر" در بيوگرافی مختص آقای علائی چنين آمده است: "نامبرده خدمات مطبوعاتی را از سال 1328 آغاز كرده، دارای تحصيلات قديمه است و به زبانهای تركی و عربی آشنائی دارد".

مرحوم علائی به ادبيات و شعر به ويژه رباعيّات علاقه مند بود و رباعی هايی نيز از خود به يادگار گذاشته است. مسعود برزين در كتاب "شناسنامه مطبوعات ايران"، ادامه انتشار روزنامه پيك روز را به اشتباه تا سال 1334 قيد كرده است، در حالي كه شماره 204 آن كه در 19 تير ماه 1335، انتشار يافته در دست است. اين روزنامه در كتاب "فهرست روزنامه های فارسی (فرف)"، و كتاب "چهره مطبوعات معاصر" نيز معرفی شده است.

نامه سبلان

با روی كار آمدن كابينه مرحوم دكتر محمّد مصدق در اوايل 1330، روزنامه های متعددی پا به ميدان جرايد اردبيل گذاشتند كه نامه سبلان طليعه دار آنها محسوب می شود. اين هفته نامه كه صاحب امتياز آن مرحوم ابوالقاسم امامی نمينی (1348-1273 ه.ش) بود و مديريت مسئول آن را حسين قربانی به عهده داشت، از اواسط سال 1330 منتشر شده است (شماره 9 آن به تاريخ دوّم آذر 1330 است). مرحوم امامی از سال 1316 در اردبيل دفتر وكالت داشت. در كتاب "شناسنامه مطبوعات ايران" به اشتباه تاريخ تأسيس آن 1320 برابر 1941 ميلادی قيد شده است. اين روزنامه ظاهراً تا سال 1332 منتشر می شده است.

روزنامه قبس

اين روزنامه را كه از نظر طول حيات، مقام نخست را در تاريخ مطبوعات اردبيل به خود اختصاص داده است، می توان به عنوان روزنامه دوران محمدرضا شاه در اردبيل تلقی كرد (در مقابل روزنامه جودت كه مربوط به دوران رضا شاه است) كه در حدود 24 سال يعنی از سال 1330 تا 1353 منتشر می شد.

كتاب " اردبيل در گذرگاه تاريخ " ادامه انتشار آن را به اشتباه تا سال 1356 نوشته است. اين روزنامه هفته ای يك بار انتشار می يافت و اندك زمانی بعد از فوت صاحب امتياز آن، مرحوم عزيز صابر، در محاق تعطيل افتاد.

مرحوم صابر از پيشكسوتان صنعت چاپ در اردبيل به شمار می رود و چاپخانه اش كه در سال 1309 شمسی در راسته بازار روبروی مسجد جامع تأسيس يافته قديمی ترين چاپخانه موجود در اردبيل با حيات 65 ساله است كه در حال حاضر توسط پسرش آقای طاهر صابر اداره می شود. كتاب "چهره مطبوعات معاصر" در بيوگرافی كوتاه تولّد مرحوم صابر را 1280 خورشيدی و تحصيلات او را قديمه نوشته است.

طليعه نامه قبس در بهمن ماه و اوّلين شماره آن در سوّم اسفند 1330 انتشار يافته و قيمت تك شماره آن يك ريال بوده و روزهای شنبه منتشر می شده است. درباره علت انتخاب نام "قبس" براي روزنامه، مرحوم صابر ضمن مطلب طنزآميزی در شماره اوّل روزنامه می نويسد:

"از بس كه امتياز روزنامه تقاضا و صادر شده است، نام های مناسب تمام شده بود الّا "قبس" و برای اينكه ناچار نباشم به هر كسی كه می رسم آن را ترجمه كنم، معنی آن را در ذيل سرلوحه شماره اوّل توضيح می دهم كه: "قبس آتش پاره ای را گويند كه از آتش بزرگ برداشته شود".

در طول حيات طولانی اين روزنامه نويسندگان و شعرای زيادی از اردبيل در آن مقالات اجتماعی، ادبی، علمی، تاريخی و شعر به چاپ می رسانده اند كه ذكر نام همه آنها در اين مختصر مقدور نيست و به عنوان نمونه از مرحوم سيّد جمال صفوی، مرحوم بهجت خامه يار، آقای دكتر احمد نايبی و آقای محمد روائی ياد می كنم كه از سال اول انتشار با روزنامه قبس همكاری داشتند.

خود مرحوم صابر نيز ظاهراً از طبع شعر بی نصيب نبوده و رباعی زير را در مجلس عروسی يكی از دوستانش سروده و در شماره 8 مورخه 30 فروردين 1331 قبس آن را چاپ كرده است.

این ازدواج نیکو خواهم مبارکت باد

تاجیست از سعادت دائم به تارکت باد

که دختر عفیفی از دوده بزرگی

گردیده قسمت تو خواهم مبارکت باد!

مرحوم عزيز صابر در 14 فروردين 1353 فوت و در امامزاده صالح اردبيل به خاك سپرده شده است.

روزنامه دامنِ حق

صاحب امتياز اين روزنامه آقای محمد ذكری (متولد 1302 شمسی) بود. طليعه نامه "دامن حق" در بهمن و اولين شماره اش در 13 اسفند ماه 1330 انتشار يافته است. و شماره 68 اين روزنامه، كه آخرين شماره آن است، در اول مرداد ماه 1334 منتشر شده و بدين ترتيب عمرش چهل ماه بوده است.در بين روزنامه های قديمی اردبيل "دامنِ حق" تنها روزنامه ای است كه تمام شماره های آن در آرشيو شخصی صاحب امتياز آن موجود است.

در آغاز انتشار مدير مسئول آن سید مهدی مصطفوی و سردبيرش حسين قربانی بوده اند ولی بعدها خود آقای ذكری به تنهایی روزنامه را اداره می كرده است. محل اداره خيابان پهلوی سابق و محل چاپ آن در اوايل انتشار چاپخانه صابر و بعدها چاپخانه اتفاق در ميدان سرچشمه و بهای تك شماره آن يك ريال بوده است. شعار روزنامه عبارت عربي "انّ الله معَ الحق" و شعر زير بوده است:

آن دست و  قلم شکسته گردد

کز خدمت خلق سر بپیچد

اين روزنامه از رئيس شهربانی وقت، سرهنگ معصومی، به شدّت انتقاد ولی از خدمات آقای باباصفری شهردار وقت اردبيل تمجيد می كرده است: آقای ذكری كه در قيد حيات هستند، بعد از تعطيل شدن "دامن حق" با سمت سردفتری اسناد رسمی شماره 17 اردبيل مشغول خدمت شده و دو دوره هم عضويت انجمن شهر را داشته است.

كتاب "اردبيل در گذرگاه تاريخ" شروع انتشار اين روزنامه را سال 1331 و كتاب "شناسنامه مطبوعات ايران" سال های انتشار آن را به اشتباه از 1331 تا 1332 قيد كرده است. در كتاب های "چهره مطبوعات معاصر" و "فهرست روزنامه های فارسی" نيز به اين روزنامه اشاره شده است.

نویسنده: دکتر جواد وهاب زاده

منبع: سایت دارالارشاد اردبیل

 

 

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :5.0 از 5 امتياز است.


12345
1 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 76739 -1 -1

گردشگری در استان
مراکز علمی و دانشگاه ها
مشاهیر استان
آداب و رسوم استان
مساجد و عبادتگاه های استان
معرفی شهرستان ها
اردبیل شناسی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse