مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۷ دوشنبه ۲ مهر -اِلأِثنين ١٣ محرم ١٤٤٠ - Monday September 2018
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  61   بازدید    تاریخ درج مطلب  1/1/1397    
 
 
ارزش انسان در قرآن
 

خداوند موجودات فراوانی را در شکل، اندازه و طرح‌های متمایزی به وجود آورد. وقتی برای آشنایی با خلقت انسان که لباس وجود را بر او پوشاند به قرآن، کتاب سعادت بشر، مراجعه می‌کنیم چنین یافت می‌شود که انسان نسبت به دیگر موجودات دارای ارزش است به‌طوری که خداوند از خلقت چنین موجودی به خود می‌بالد و مباهات می‌کند. حال خود ِانسان است که از این نیروی ارزش بیشترین بهره را ببرد.

رهروان ولایت ـ برای ارزش‌سنجی خیلی از موجودات روش معین شده‌ای داریم. مثلا معیار سنجش ارزش طلا به وزن و عیار موجود در آن است. معیار ارزش‌سنجی انسان‌ها در چیست؟ ارزش انسان به‌راحتی قابل سنجش نیست و ارزش وجودی انسان قابل تصور نیست. برای اینکه ارزش انسان را بسنجیم باید به آفرینندۀ او که به تمام ویژگی‌هایش آگاهی دارد مراجعه کنیم که چگونه او را وصف می‌کند. وقتی انسان با این معیار سنجیده شود، ارزش او هویدا می‌شود و این نعمت را جز اندکی درک نمی‌کنند؛ زیرا با این ویژگی است که انسان به مقام‌های بلندی می‌تواند دست پیدا کند.

رسد آدمی به جایی که به جز خدا نداند

بنگر که تا چه حد است، مقام آدمیت[1]

خداوند انسان‌ها را چنین به کلام نورانی خود توصیف می‌کند:

1. جانشین خدا

خداوند وقتی انسان را به لباس وجود مزین کرد به او عنوان «جانشینی» داد و برابر ملائکه فرمود که این موجود آفریده شده را «جانشین» خود روی زمین قرار دادم: « وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَليفَةً قالُوا أَ تَجْعَلُ فيها مَنْ يُفْسِدُ فيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ وَ نَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَ نُقَدِّسُ لَكَ قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ؛ (و ياد كن) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان فرمود: در حقيقت من در زمين، جانشينى [نماينده‏اى‏] قرار مى‏دهم. (فرشتگان) گفتند: آيا در آن كسى را قرار مى‏دهى كه در آن فساد كند و خون‏ها بريزد؟ در حالى كه ما به ستايش تو تنزيه مى‏گوييم، و تو را پاك مى‏شماريم. (پروردگار) گفت: در واقع من آنچه را كه [شما] نمى‏دانيد، مى‏دانم.» (بقره/30)

از واژۀ «جاعل» در آیه که معنای استمرار می‌دهد چنین برداشت می‌شود که انسان برای همیشه و به صورت دائمی جانشین خداوند روی زمین است. [2] در اهمیت این جانشینی همین بس است که عده‌ای از مفسران در این آیه «جاعل» را به معنای «خالق» [3] گرفته‌اند که نشان می‌دهد جانشینی انسان در روی زمین از زمان خلقت با او همراه بوده است؛ یعنی ای انسان من تو را برای جانشین شدن روی زمین خلق کرده‌ام.

از آیه روشن می‌شود که خداوند گلایۀ ملائکه را انکار نفرمود بلکه خداوند فرمود این انسان چیزی را تحمل می‌کند و کمالاتی را به نمایش می‌گذارد که سایر موجودات را توانایی انجام آن کار نیست. بنابراین، سایر موجودات توانایی جانشینی خداوند در روی زمین را ندارند.[4]

معنای خلیفه

« مراد از واژه «خليفه» (جانشين) در آيه‏ «إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً» آدم ابو البشر و هر انسانى است كه در هرزمان و مكان از نسل آدم به دنيا آمده يا به دنيا خواهد آمد.»[5]

2. تبریک خداوند به خویش

آفرینندۀ جهان موجودات فراوانی را در شکل و اندازه‌های متفاوتی خلق کرده است که بنابر اظهارات دانشمندان هر موجودی که خداوند آفریده است دارای انواع مختلفی می‌باشد چنان‌که نقل شده در اقیانوس هند و آرام ۸۵٪ از ریفهای جهان را با ۷۰۰ نوع مرجان و ۴۰۰۰ گونه ماهی دارا است. [6]

این همه موجودات با ویژگی‌های منحصر به فردی که دارند خداوند در آفرینش آنها به خود چیزی نسبت نداد اما وقتی که به خلقت انسان می‌رسد جهت این آفرینش به خود می‌نازد: « ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ‏ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقينَ؛ سپس آب اندك سيّال را بصورت [خون بسته‏] آويزان آفريديم، و [خون بسته‏] آويزان را بصورت (چيزى شبيه) گوشت جويده شده آفريديم، و گوشت جويده شده را بصورت استخوان‏هايى آفريديم؛ و بر استخوان‏ ها گوشتى پوشانديم؛ سپس آن را بصورت آفرينش ديگرى پديد آورديم؛ و خجسته باد خدا، كه بهترين آفرينندگان است!» (مؤمنون/14) «آفرين بر اين قدرت‏ نمايى بى‌نظير كه تصوير بديعى با اين‌همه عجائب و شگفتي‌ها بر قطره آبى نقش مى‏زند. آفرين بر آن علم و حكمتى كه اين‌همه استعداد و  شايستگى را در چنين موجود ناچيزى ايجاد می كند، آفرين بر او و بر خلقت بى نظيرش.»[7]

- چند نکته:

دلائل بهترين خالق بودن خداوند بسيار است از جمله:

الف: خالقيّت او دائمى است.

ب: تنوّع در آن نامحدود است.

ج: از ساده ‏ترين چيز مهم‏ترين را می سازد.

د: مواد اوّليه ‏اش از خودش می باشد.

ه: در ساختن تقليد نمی كند.

و: ساخته او با نظام هستى هماهنگ است.[8]

3. هستی در خدمت انسان

خدا در آفرینش خود به هیچ موجودی تمام هستی را در اختیارش قرار نداد اما وقتی به خلقت انسان رسید به او اجازه داد که از تمام هستی، درحداعلای آن بهره ببرد: « أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً؛ آيا نظر نكرده‏ايد، كه خدا (منافع) آنچه را در آسمان‏ها و آنچه را در زمين است مسخّر شما ساخت، و نعمت‏هايش را آشكارا و پنهانى بر شما گسترده و تمام كرد؟» (لقمان/20) انسان تنها موجودی است که می‌تواند از تمام شاهکارهای الهی استفاده کند.

این حدیث قدسی در کنار آیه معنای ویژه پیدا می‌کند که چرا خداوند هستی را در اختیار انسان قرار داده است « يا بْنَ آدَمَ خَلَقْتُ الْأَشيَاءَ لِاجْلِكَ، وَ خَلَقْتُكَ‏ لِاجْلى‏؛ اى فرزند آدم، من همه چيز را براى تو و تو را براى خودم آفريدم‏.» [9]

نکته پایانی

همه انسان‌ها بالقوه برتر هستند و این ارزش‌هایی که بیان شد را می‌تواند در خود متبلور کنند چنان‌که امام علی علیه السلام در ارزش انسان می‌فرماید که: « إنَّهُ لَيسَ لِأنفُسِكُم ثَمَنٌ‏ إلّا الجَنَّةَ فَلا تَبيعوها إلّا بِها؛ براى وجود شما قيمتى جز بهشت نيست، خود را به غير آن نفروشيد.» [10]

اگر از این امتیازهای الهی بهره نگیرد انسان سقوط خواهد کرد که این سقوط او را به « كَالْأَنْعامِ» (اعراف/179) و حتی پایین‌تر « بَلْ‏ هُمْ‏ أَضَلُّ» (همان) می‌کشاند اینجاست که این انسان با این همه ارزش‌ها ضرر می‌بیند.

پی نوشت ها:

[1]. سعدی.

[2]. تفسیر نور، قرائتی، ج1، ص91.

[3]. المحرر الوجیز، ابن عطیه اندلسی، ج1، ص116.

[4]. اقتباس از ترجمه المیزان، ج1، ص179.

[5]. تفسر کاشف، مغنیه، ج1، ص80.

[6]. برگرفته از سایت «http://fa.wikipedia.org»

[7]. تفسير نمونه، مکارم، ج‏14، ص209.

[8]. تفسير نور، قرائتی، ج‏6، ص87.

[9]. تفسير سوره حمد، امام خمینی، ص42.   

[10]. نهج البلاغه، ح456.

منبع: سایت بیتوته

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 116310 -1 -1

اخلاق
ادیان و مذاهب
مهدویت
اهل بیت (ع)
فلسفه و عرفان
احکام اسلامی
قرآنی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse