مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۷ دوشنبه ۱ مرداد -اِلأِثنين ١٠ ذو القعده ١٤٣٩ - Monday july 2018
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  12   بازدید    تاریخ درج مطلب  2/1/1397    
 
 
دریاچه چیست؟

دریاچه یک بدنه آبی است که با خشکی احاطه شده است. میلیون ها دریاچه در جهان وجود دارد. دریاچه ها در هر قاره و هر نوع محیطی یافت می شوند. در کوه ها، بیابان ها، دشت ها و در نزدیکی سواحل دریاها هم ممکن است با دریاچه ای مواجه شویم.

دریاچه ها اندازه های متفاوتی دارند. مساحت برخی از آنها تنها چند متر مربع است و به قدری کوچکند که در یک حیاط خلوت هم جا می شوند. به این دریاچه های کوچک اغلب آبگیر اطلاق می شود. دریاچه هایی هم وجود دارند که به قدری بزرگند که دریا نامیده می شوند. دریای کاسپین (خزر) در شمال ایران، واقع در قاره های اروپا و آسیا، با مساحت بیش از 370000 کیلومتر مربع (143000 مایل مربع)، بزرگ ترین دریاچه جهان است.

دریاچه ها از لحاظ عمق هم با هم متفاوتند. عمیق ترین دریاچه جهان، دریاچه بایکال در روسیه است. کف آن در جاهایی تقریباً 2 کیلومتر (بیش از 1 مایل) زیر سطح آب است. مساحت دریاچه بایکال کمتر از نیمی از مساحت دریاچه سوپریور-یکی از دریاچه های بزرگ شمال آمریکا- است اما حدود چهار برابر عمیق تر از آن است. دریاچه هایی نیز وجود دارند که به قدری کم عمقند که به راحتی می توان در سراسر آن راه رفت.

دریاچه ها ممکن است در ارتفاعات مختلف به وجود آمده باشند. یکی از مرتفع ترین دریاچه ها، دریاچه تیتیکاکا است که در رشته کوه آند، بین بولیوی و پرو قرار دارد. این دریاچه 3810 متر (12500 فوت) بالاتر از سطح دریا قرار دارد. پست ترین دریاچه، دریای مرده (بحر المیت) است که بین اسراییل و اردن واقع است. این دریاچه بیش از 395 متر (1300 فوت) پایین تر از سطح دریا است.

آب دریاچه ها از باران، برف، یخ ذوب شده، رودها و آب های زیرزمینی تأمین می شود. بیشتر دریاچه ها حاوی آب شیرینند.

دریاچه ها یا بازند یا بسته. اگر رودها یا خروجی های دیگر آب یک دریاچه را به همراه خود ببرند به آن دریاچه، دریاچه باز می گویند. همه دریاچه های آب شیرین بازند. اگر آب یک دریاچه تنها از راه تبخیر از آن خارج شود این دریاچه بسته است. دریاچه های بسته معمولاً نمکی یا شور می شوند. دلیل شور شدن دریاچه های بسته این است که آب آنها تبخیر می شود و مواد جامدی به جا می ماند که بیشترش نمک است. آب برخی از دریاچه ها از آب اقیانوس ها هم شورتر است.

در زیر درباره برخی از بزرگ ترین و مهم ترین دریاچه های جهان اطلاعاتی ارایه می شود:

- دریای کاسپین (خزر)

دریای کاسپین از نظر سطحی که اشغال کرده، بزرگترین دریاچه جهان محسوب می شود. این دریاچه به قدری بزرگ است که گاهی اوقات به عنوان اقیانوس کوچک و یا تنها دریای جهان که به اقیانوسی متصل نیست طبقه بندی شده است. پنج کشوری که در خط ساحلی دریای خزر قرار دارند عبارتند از ایران، روسیه، قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان. بیش از 130 رودخانه به داخل دریای کاسپین جریان می یابد که بزرگ ترین آنها رود ولگا است.

- دریاچه های بزرگ

دریاچه های بزرگ در آمریکای شمالی و در مرز بین کانادا و ایالات متحده آمریکا واقع شده اند. دریاچه های بزرگ شامل پنج دریاچه هستند که عبارتند از: میشیگان، هیوران، ایری، انتاریو، و سوپریور. این 5 دریاچه با هم بزرگ ترین دریاچه های آب شیرین روی زمین را تشکیل می دهند.

شهرهای بزرگ زیادی در ساحل دریاچه های بزرگ قرار دارند. از جمله آنها می توان به شیکاگو (بزرگ ترین شهر)، تورنتو و دیترویت اشاره کرد.

- دریاچه بایکال

دریاچه بایکال با 1640 متر عمق، عمیق ترین دریاچه جهان است. این دریاچه در جنوب روسیه واقع شده است. دریاچه بایکال از نظر حجم اولین دریاچه جهان و از نظر درازا دومین دریاچه جهان محسوب می شود.

- دریاچه تانگانیکا

دریاچه تانگانیکا با 720 کیلومتر درازا، طولانی ترین دریاچه جهان است. تانگانیکا دومین دریاچه عمیق جهان و از نظر حجم دومین دریاچه است. دریاچه تانگانیکا در آفریقا واقع شده است و چهار کشور تانزانیا، زامبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو و بروندی در ساحل آن قرار دارند.

- دریاچه تیتیکاکا

دریاچه تیتیکاکا واقع در رشته کوه های آند بین پرو و بولیوی بزرگ ترین دریاچه در آمریکای جنوبی است و همچنین مرتفع ترین دریاچه جهان است که در آن کشتیرانی می شود.

- دریاچه ویکتوریا

دریاچه ویکتوریا از نظر بزرگی سطح، بزرگ ترین دریاچه آفریقا است. سه کشور تانزانیا، کنیا و اوگاندا در ساحل دریاچه ویکتوریا قرار دارند.

چند نکته درباره دریاچه ها

- دریای مرده (بحر المیت) در مرز اسرائیل و اردن پست ترین دریاچه جهان است. این دریاچه 400 متر زیر سطح دریا است.

- مرتفع ترین دریاچه جهان، اوخوس دل سالادو نام دارد. این دریاچه در ارتفاع 6 391 متری زمین و در دهانه کوهی در رشته کوه آند در مرز بین شیلی و آرژانتین واقع شده است.

- بزرگ ترین دریاچه اروپا دریاچه لادوگا نام دارد و در روسیه واقع است.

- دریاچه زیر یخچالی، دریاچه ای است که به طور دایمی پوشیده از یخ است. بزرگ ترین دریاچه از این دست دریاچه وستاک واقع در قطب جنوب است.

- دریاچه ها با شیوه های مختلف و جالبی ایجاد می شوند. دریاچه ها در دهانه آتشفشان، در گودال های داخل زمین، به خاطر سدهای ساخته شده به وسیله انسان تشکیل می شوند و یا حتی مصنوعی و ساخته دست انسانند.

- بیش از 187.000 دریاچه در فنلاند وجود دارد و به همین دلیل به فنلاند سرزمین هزار دریاچه گفته می شود.

دما، نور و باد سه عامل اصلی است که ویژگی های فیزیکی یک دریاچه را تحت تاثیر قرار می دهد. دما و نور از دریاچه ای به دریاچه ای دیگر متفاوت است. عمق، رشد گیاه، مواد محلول، زمان روز، فصل و عرض جغرافیایی همگی می توانند بر توانایی نور برای عبور از میان آب دریاچه اثر بگذارند.

نور و باد دمای دریاچه ها را تحت تأثیر قرار می دهند. نور خورشید آب را گرم می کند و باد آن را خنک می کند. بیشتر دریاچه ها فرایندی به نام طبقه بندی حرارتی را طی می کنند. طبقه بندی حرارتی به سه لایه اصلی دریاچه، هر یک با یک درجه حرارت متفاوت اطلاق می شود. سطحی ترین لایه دریاچه اپیلیمنیان (epilimnion)است. لایه میانی آن متالیمنیان (metalimnion)یا ترموکلاین (thermocline) است. عمیق ترین لایه نیز هایپولیمنیان (hypolimnion)نامیده می شود.

مهم ترین مواد شیمیایی داخل دریاچه نیتروژن و فسفرند. این مواد شیمیایی به گیاهان غنی از مواد مغذی و جلبک ها اجازه می دهند رشد کنند. موجودات زنده دیگری که از این گیاهان و جلبک ها تغذیه می کنند، یک اکوسیستم سالم و پیچیده ایجاد می کنند.

شیمی یک دریاچه تحت تأثیر فرایندهای زیستی، زمین شناسی و روندهای انسانی قرار دارد. تعادل مواد مغذی ممکن است به وسیله پدیده های زیستی مانند «شکوفه جلبک» تغییر کند. هنگامی که جلبک خیلی سریع تولید مثل می کند از رسیدن هر نوع مواد مغذی به زیر سطح دریاچه جلوگیری می کند.

فرایندهای طبیعی مانند فوران آتشفشان در نزدیکی دریاچه هم با وارد کردن گازها و مواد معدنی جدید می تواند ترکیب شیمیایی دریاچه را تغییر دهد. آلودگی هایی مثل مواد شیمیایی سمی ای که از صنعت و یا کشاورزی وارد دریاچه می شود هم می تواند شیمی دریاچه را تحت تأثیر قرار دهد.

مقدار اکسیژن و سطح pH هم بر ترکیب شیمیایی آب دریاچه اثر می گذارد. آب یک دریاچه باید از مقدار مناسبی از اکسیژن برخوردار باشد تا حیات در دریاچه حفظ شود.

سطح pH ماده نشان می دهد که آیا آن ماده اسید است یا باز. موادی با pH کمتر از 7 اسیدی هستند. مواد با pH بزرگ تر از 7 بازند. دریاچه های مختلف سطوح مختلف pH دارند که براساس آن نوع حیات موجود در دریاچه تعیین می شود. دریاچه تانگانیکا که یکی از دریاچه های بزرگ آفریقا است، دارای PH بسیار بالا است.

این دریاچه مملو از مواد معدنی محلول در آب است. ماهی ای مانند سیکلید در دریاچه تانگانیکا رشد می کند. البته تیلاپیا که گونه ای از سیکلید است می تواند در دریاچه های با pH بسیار پایین نیز رشد کند.

وقتی دریاچه ها تشکیل می شوند به همان شکل باقی نمی مانند. آنها هم مثل انسان ها، مراحل مختلفی از زندگی دارند که شامل جوانی، بلوغ، پیری و مرگ است. همه دریاچه ها، حتی بزرگ ترین آنها، هنگامی که حوضه هایشان با رسوب و مواد گیاهی پر می شود به آرامی ناپدید می شوند. پیری طبیعی یک دریاچه خیلی به کندی و در طول صدها و حتی هزاران سال اتفاق می افتد اما با دستکاری انسان این روند تنها چند دهه طول می کشد.

گیاهان و جلبک های دریاچه به آرامی می میرند. آب گرم و کم عمق لایه فوقانی دریاچه باعث می شود گیاهان و جلبک ها تجزیه شوند و در نهایت به داخل حوضه فرو روند. گرد و غبار و مواد معدنی هم در در دریاچه ته نشین می شوند. آنها با گیاهان ترکیب می شوند و رسوبات را تشکیل می دهند. باران نیز خاک و سنگریزه ها را می شوید به حوضه می ریزد.

به اینها بقایای ماهی ها و سایر جانوران را نیز باید افزود که در کف دریاچه جمع می شوند. سپس دریاچه کوچک می شود و این روند از کناره ها شروع می شود و به سمت وسط دریاچه کشیده می شود. در نهایت دریاچه به مرداب یا باتلاق تبدیل می شود. در این مرحله، فرایند خشک کردن به طور چشمگیری کند می شود.

دانشمندانی که درباره دریاچه ها و تالاب ها مطالعه می کنند مطمئن نیستند که در نهایت چرا دریاچه های زمین خشک می شوند.

دریاچه های خشک شده محل مناسبی برای یافتن و مطالعه فسیل ها است. دانشمندان اغلب بستر دریاچه های باستانی را حفر می کنند. بقایای موجودات زنده، از باکتری های تک سلولی گرفته تا دایناسورها در طول زمان در بستر دریاچه به صورت رسوب درآمده اند. در واقع، برخی از دانشمندان بر این باورند که موجودات زنده روی زمین برای اولین بار در دریاچه ها ایجاد شده اند.

سه راه اصلی برای طبقه بندی دریاچه ها وجود دارد: این که یک دریاچه چه میزان مواد مغذی دارد، آب یک دریاچه چگونه مخلوط می شود و چه نوع ماهی هایی در یک دریاچه زندگی می کنند.

- وقتی دریاچه ها براساس میزان مواد مغذی آنها طبقه بندی می شوند: به طور کلی، روشن تر بودن آب دریاچه به این معنی است که مواد مغذی کمتری در آن است. به سختی می توان درون دریاچه هایی که از نظر مواد مغذی خیلی غنی هستند را مشاهده کرد. این شامل دریاچه هایی که ناسالمند هم هست چرا که آنها بیش از حد مواد مغذی دارند. لازم است دریاچه ها از نظر داشتن مواد مغذی متعادل باشند.

- وقتی دریاچه ها براساس این که آب آنها چگونه مخلوط می شود طبقه بندی می شوند: براین اساس دریاچه ها را براساس این که چگونه مخلوط می شوند یا از بالا به پایین وارونه می شوند طبقه بندی می کنند. این از بالا به پایین مخلوط یا وارونه شدن آب دریاچه گردش دریاچه نامیده می شود.

آب درون برخی از دریاچه ها، به خصوص آنهایی که کم عمقند، در تمام طول سال مخلوط می شوند. دریاچه های کم عمق گردش دریاچه ای بسیار کمی دارند. دریاچه های عمیق گردش در مقیاس بزرگ را تجربه می کنند.

- وقتی دریاچه ها براساس انواع ماهی هایی که دارند طبقه بندی می شوند: این نوع طبقه بندی به افراد شاغل در صنعت ماهیگیری کمک می کند بدانند چه انواعی از ماهی ها را می توانند از یک دریاچه بگیرند. به عنوان مثال، وقتی به یک دریاچه، دریاچه آب سرد می گویند یک ماهیگیر می داند که می تواند انتظار پیدا کردن ماهی قزل آلا که یک ماهی آب سرد است را در آن داشته باشد. دریاچه ای که رسوبات گل آلود دارد، بیشتر احتمال دارد که گربه ماهی داشته باشد.

راه های دیگری هم برای طبقه بندی دریاچه ها وجود دارد، مانند این که آیا بسته اند و یا این که آیا رودی به آنها جریان دارد یا نه. نوع دیگر طبقه بندی بر اساس این است که آیا مورد استفاده عموم قرار می گیرند یا نه. بسیاری از افراد هم اندازه دریاچه ها را ملاک می گیرند.

منبع: سایت علمی 020

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 116243 -1 -1

آموزشی
پژوهشی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse