مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۹ چهارشنبه ۲ مهر -اِلأَربِعا ٥ صفر ١٤٤٢ - Wednesday September 2020
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  495   بازدید    تاریخ درج مطلب  1/1/1397    
 
 
آتشفشان ها چگونه فوران می کنند؟
 

آتشفشان ها در اشکال و اندازه های زیادی وجود دارند. از آتشفشان های مخروط خاکستر عادی که از تکرار فوران ها تشکیل می شوند گرفته تا گنبدهای گدازه که بر روی دهانه های آتشفشانی انباشته می شوند و آتشفشان های مرکب و آتشفشان های سپری را عریض می کنند. آتشفشان ها جزو نیروهای مهیب طبیعت اند که در عین این که وحشت انگیز اند الهام بخش نیز هستند.

در اصل تمام فوران ها نتیجه ماگمای زیر زمین اند که با فشار به سطح زمین هل داده می شوند و به صورت گدازه، خاکستر و سنگ فوران می کنند. اما چه سازوکارهایی فوران ها را موجب می شود؟ دقیقاً چه چیزی باعث می شود سنگ مذاب از داخل زمین بالا بیاید و مقابل چشمان ما منفجر شود؟

برای درک چگونگی فوران آتشفشان ها، اول لازم است ساختار زمین را در نظر بگیریم. در بالا لیتوسفر قرار دارد که خارجی ترین لایه زمین است و متشکل از گوشته بالایی و پوسته است.

پوسته حجم کوچکی از زمین را تشکیل می دهد و از ضخامت 10 کیلومتری در کف اقیانوس تا حداکثر ضخامت 100 کیلومتری در مناطق کوهستانی را شامل می شود. پوسته، خنک و سفت است و در درجه اول از سنگ سیلیکات تشکیل شده است.

زیر پوسته، گوشته قرار دارد که براساس دانش لرزه شناسی به بخش هایی با ضخامت های متفاوت تقسیم بندی شده است. این بخش ها عبارتند از: گوشته فوقانی که در عمق 7 تا 35 کیلومتری تا 410 کیلومتری گسترش یافته، منطقه انتقال که عمق 410 تا660 کیلومتری را در بر می گیرد؛ گوشته زیرین که در عمق 660 تا2،891 کیلومتری است و در نهایت مرز هسته - گوشته که به طور متوسط  200 ~ کیلومتر ضخامت دارد.

در منطقه گوشته، شرایط به شدت با پوسته متفاوت است. در گوشته فشار بطور قابل توجهی افزایش می یابد و دما می تواند به 1000 درجه سانتی گراد بالغ شود که باعث می شود ویسکوز (گران روی- داشتن ضخامت و چسبندگی ای که حالتی بین جامد و مایع ایجاد می کند) سنگ به اندازه ای باشد که مانند مایع رفتار کند.

خلاصه این که سنگ ها حالت کشسانی (الاستیک) را در مقیاس زمانی هزاران سال یا بیشتر تجربه می کنند. این سنگ های ویسکوز مذاب، در اتاقک های وسیعی زیر پوسته زمین جمع می شوند.

از آن جایی که این ماگما کم تراکم تر از سنگ های اطراف است، رو به بالا و سطح شناور می شود و ترک یا بخش های ضعیفی را در گوشته جست وجو می کند تا از آنها بالا بیاید. وقتی که در نهایت به سطح می رسد، از قله یک آتشفشان بیرون می ریزد. سنگ مذاب هنگامی که در زیر سطح است، ماگما نامیده می شود و هنگامی که به سطح می رسد، به صورت گدازه، خاکستر و سنگ های آتشفشانی فوران می کند.

با هر فوران، سنگ، گدازه و خاکستر حول دهانه های آتشفشانی جمع می شوند. ماهیت فوران به گرانروی ماگما بستگی دارد. هنگامی که گدازه به آسانی جریان پیدا می کند می تواند به دوردست حرکت کند و آتشفشان های سپری وسیعی را ایجاد کند. هنگامی که گدازه خیلی غلیظ است، آتشفشان مخروطی شکلی که برایمان آشناتر است (آتشفشان مخروط خاکستر) را ایجاد می کند.

هنگامی که گدازه بسیار بسیار غلیظ است، می تواند داخل آتشفشان جمع شود و منفجر شود (گنبدهای گدازه).

سازوکار دیگری که آتشفشان را به وجود می آورد حرکتی است که پوسته متحمل می شود. لیتوسفر به چند صفحه تقسیم می شود که به طور مداوم در حال حرکت در بالای گوشته اند. گاهی اوقات صفحات به هم برخورد می کنند یا از هم جدا می شوند، یا در کنار یکدیگر می لغزند؛ نتیجه مرزهای همگرا، مرزهای واگرا و یا مرزهای دگرگون است. این فعالیت چیزی است که فعالیت های زمین شناسی شامل زلزله و آتشفشان ها را به وجود می آورد.

درمورد اول که صفحات به هم برخورد می کنند نتیجه اغلب مناطق فرورانش است. منطقه فرورانش جایی است که در آن صفحه سنگین تر به زیر صفحه سبک تر می لغزد و یک گودال عمیق را تشکیل می دهد. این فرورانش، گوشته متراکم را به ماگمای شناور تبدیل می کند که از میان پوسته به سطح زمین صعود می کند.

در طول میلیون ها سال، این ماگمای در حال صعود گروهی از آتشفشان های فعال که به نام قوس آتشفشانی شناخته می شوند را به وجود می آورند.

به طور خلاصه، آتشفشان ها به وسیله فشار و حرارت داخل گوشته و همچنین فعالیت تکتونیکی ای که به فوران های آتشفشانی و نوشدگی زمین شناسی می انجامد ایجاد می شوند. وقوع فوران های آتشفشانی گسترده در مناطق خاصی از جهان - مثل حلقه آتش اقیانوس آرام - تأثیر عمیقی هم بر آب و هوای محلی و هم جغرافیا به جا می گذارند.

به عنوان مثال، چنین مناطقی به طورکلی کوهستانی اند، خاک غنی دارند و به صورت دوره ای تشکیل خشکی های جدید را تجربه می کنند.

منبع: سایت علمی 020

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 116175 -1 -1

کامپیوتر
هوافضا
صنایع الکترونیکی
نجوم
مقالات عمومي
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse