مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۷ سه شنبه ۲۹ آبان -اِثَّلاثا ١١ ربيع الاول ١٤٤٠ - Tuesday November 2018
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  88   بازدید    تاریخ درج مطلب  29/12/1396    
 
 
تقلید

اسلام؛ ارائه کننده برنامه زندگی و تأمین کننده سعادت بشر است. از این رو انسانی که خواهان رسیدن به سعادت دنیا و آخرت است؛ باید اعمال خویش را با دستورات آن تطبیق دهد. مکلف برای دستیابی به فرامین الهی، یا خودش باید اجتهاد کند و احکام را از منابع معتبر به دست آورد و یا این که به اهل فن و مجتهدین رجوع نماید. در این نوشتار، قسم دوم مورد نظر ما بوده که به آن می پردازیم.
رجوع به اهل فن به دو نحو صورت می گیرد:
الف تبعیت از یک مجتهد معین؛ که اصطلاحاً به آن تقلید گفته می شود.
ب احتیاط؛ یعنی مکلف به گونه ای عمل کند که یقین داشته باشد به وظیفه ی خود رفتار نموده است. مثلاً اگر مجتهدی کاری را حرام و دیگری جایز می داند، آن را ترک کند و اگر مجتهدی کاری را واجب و دیگری مباح می داند، آن را انجام دهد که به این ترتیب در هر دو حالت، مکلف به وظیفه ی خود عمل نموده است زیرا در این صورت مکلف با نظر هر مجتهدی که مطابق با واقع باشد مخالفت نکرده است.
برای تقلید در مسائل شرعی به کسی می توان رجوع کرد که دارای این صفات باشد: «مرد، بالغ، عاقل، شیعة دوازده امامی، حلال زاده، زنده و عادل و بنابر احتیاط حریص به مال دنیا نباشد.»(1)
تعدد مراجع:
در صورتی که فقهای جامع الشرایط متعدد بوده و در مسأله ای اختلاف نظر داشته باشند؛ باید بنابر احتیاط از اعلم آن ها تقلید نمود.
اعلم کیست؟
اعلم کسی است که در استنباط احکام الهی از منابع معتبر، آشنایی کامل تر و قدرت بیشتری دارد. حضرت امام (ره) در مورد وجوب تقلید از اعلم می فرمایند: «یجب تقلید الأعلم، مع الإمکان علی الأحوط»(2)
تقلید از اعلم در صورت امکان، بنابر احتیاط، واجب است.
البته برخی از مراجع عظام دامت توفیقاتهم نظیر حضرات آیات بهجت، فاضل و مکارم در مورد وجوب تقلید از اعلم به طور صریح فتوا داده اند. (3) اما نظر حضرت آیت الله خامنه ای مد ظله العالی مطابق نظر حضرت امام (ره) است.
ایشان می فرمایند: «در صورت تعدد فقهای جامع الشرایط و اختلاف آنان در فتوا بنابر احتیاط واجب مکلف باید از اعلم تقلید نماید؛ مگر آن که احراز شود که فتوای وی مخالف احتیاط است و فتوای غیر اعلم موافق با احتیاط.»(4)
در صورتی که انسان از راه های معتبر (که در رساله ها ذکر شده) اعلم را بشناسد، حکم همان است که گفته شد. اما اگر اعلم بودن مجتهدی برای او ثابت نشد، وظیفه اش چیست؟

در پاسخ به این پرسش باید گفت: برای کسی که اعلم را نشناخته و بین انتخاب دو یا چند مجتهد، مردد مانده؛ دو حالت متصور است:
1 احتمال اعلمیت شخص معینی از آن ها را بدهد ولی احتمال اعلمیت دیگری را نسبت به وی ندهد.
2 احتمال اعلمیت در همه یکسان باشد.
در صورت اول طبق نظر حضرت امام (ره)، بنابر احتیاط، مکلف باید از مجتهدی تقلید کند که احتمال اعلمیتش را می دهد.(5)
نظر حضرات آیات عظام، خامنه ای و مکارم هم مانند نظر حضرت امام (ره) است.(6) اما آیات عظام، بهجت و فاضل در این مورد به طور صریح فتوا داده و تقلید از کسی که احتمال اعلمیت وی داده می شود را واجب می دانند.(7)
صورت دوم (یکسانی احتمال اعلمیت در همه) خود دو حالت دارد:
الف: مجتهدین مورد نظر از حیث تقوا و عدالت یکسان باشند؛ در این صورت مکلف در تقلید از یکی از آن ها مخیر است.(8)
ب: یکی از مجتهدین، عادل تر یا متقی تر از دیگران باشد، حضرت امام (ره) می فرمایند: «احتیاط مستحب آن است که از او تقلید کند.» (9)
نظر حضرت آیت الله خامنه ای، هماهنگ با نظر حضرت امام (ره) است. حضرت آیت الله بهجت تقلید از مجتهدی که ورع یا تقوای بیشتری دارد را لازم می دانند. (10) حضرت آیت الله فاضل در این زمینه احتیاط می کنند. ایشان می فرمایند: «احتیاط لازم آن است که؛ از کسی که اتقی یا اورع است تقلید کنند.»(11)
حضرت امام (ره) چنین می فرمایند: «یجب تقلید الأعلم مع الامکان علی الأحوط، و یجب الفحص عنه، و اذا تساوی المجتهدان فی العلم أو لم یعلم الأعلم منهما تخیر بینهما، و إذا کان أحدهما المعین أورع أو أعدل فالأولی و الأحوط اختیاره و إذا تردد بین شخصین یحتمل أعلمیه أحدهما المعین دون الآخر تعین تقلیده علی الأحوط» (12)
«تقلید از فقیه اعلم در صورت امکان، بنابر احتیاط، واجب است و مقلد برای شناختن او باید تحقیق کند. اگر دو مجتهد در علم مساوی باشند و یا مقلد نداند کدام یک اعلم است مخیر است که از هر یک تقلید کند و اگر یکی از دو مجتهد ورع یا عدالتش بیشتر باشد انتخاب او، اولی و احوط است و اگر بین دو مجتهد مردد شود و احتمال دهد که یکی معیناً از دیگری اعلم است احتیاط واجب آن است که از او تقلید کند.»
تبعیض در تقلید:
در صورتی که شناسایی اعلم ممکن نباشد یا مجتهدین در علم مساوی باشند مکلف مخیر است که یا از یکی از آن ها تقلید کند و یا این که بعضی از مسائل را از یک مجتهد و بعضی از مجتهد دیگر تقلید کند. حضرت امام (ره) می فرمایند: «اذا کان المجتهدان متساویین فی العلم یتخیر العامی فی الرجوع إلی ایهما، کما یجوز له التبعیض فی المسائل؛ بأخذ بعضها من أحدهما و بعضها من الآخر»(13)«اگر دو مجتهد از نظر علمی مساوی باشند، شخص عامی در رجوع به هر یک از آن دو مخیر است. چنان که جایز است در بعضی مسائل از یکی و در برخی، از دیگری تقلید کند.»
البته طبق نظر حضرت امام (ره) در جایی که مکلف نتواند اعلم را بشناسد، تبعیض فقط در ابتدای تقلید جایز است.
یعنی شخصی که تا به حال تقلید نکرده و در حال حاضر هم نتوانسته اعلم را بشناسد، می تواند از همین ابتدا بنا بگذارد که بعضی از مسائل را از یک مجتهد و بعضی را از دیگری تقلید کند. نظر حضرت آیت الله خامنه ای هم مطابق نظر حضرت امام (ره) است. حضرت آیت الله بهجت هم تبعیض را جایز می دانند، ایشان می فرمایند: «در صورت مساوی بودن دو مجتهد، جایز است انسان در مسائلی که ارتباطی با هم ندارند، بعضی مسائل را از یکی و بعضی را از مجتهد دیگر تقلید کند.»(14)
حضرت آیت الله مکارم نیز می فرمایند: «هرگاه دو مجتهد مساوی باشند می توان بعضی از مسائل را از یکی و بعضی را از دیگری تقلید کرد.»(15)
آیت الله فاضل هم همین نظر را دارند ایشان در پاسخ به سؤالی در همین زمینه می فرمایند: «اگر اعلمیت یکی از آن ها (مجتهدین) ثابت یا محتمل نباشد [تبعیض] جایز است.»(16)
امام خمینی (ره)، رساله توضیح المسائل، احکام تقلید، مسأله 2.
امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله، ج 1، المقدمه، مسأله 5.
آیت الله بهجت، رساله توضیح المسائل، ص 8، مسأله 1.
آیت الله خامنه ای، ترجمه اجوبه الاستفتائات، سؤال 15، ص 13.
امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله، ج 1، المقدمه، مسأله 5.
آیت الله مکارم، رساله ی توضیح المسائل، ص 20، مسأله 6.
آیت الله فاضل، رساله توضیح المسائل، ص 4، مسأله 6؛ آیت الله بهجت، رساله توضیح المسائل، ص 8، مسأله 4.
امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله، ج 1، المقدمه، مسأله 5؛ آیت الله بهجت، رساله توضیح المسائل، ص 8، مسأله 4؛ آیت الله مکارم، رساله توضیح المسائل، ص 20، مسأله 6؛ آیت الله فاضل، رساله توضیح المسائل، ص 4، مسأله 6.
امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله، ج 1، المقدمه، مسأله 5.
آیت الله بهجت، رساله توضیح المسائل، ص 8، مسأله 2.
آیت الله فاضل، رساله توضیح المسائل، ص 8، مسأله 2.
امام خمینی (ره)، تحریر الوسیله، ج 1، المقدمه، مسأله 5.
همان، مسأله 8.
آیت الله بهجت، رساله توضیح المسائل، ص 9، مسأله 5.
آیت الله مکارم، رساله توضیح المسائل، ص 22، مسأله 19.
آیت الله فاضل، جامع المسائل، ص 25، سؤال 11.
منبع: سایت حوزه

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 114385 -1 -1

اخلاق
ادیان و مذاهب
مهدویت
اهل بیت (ع)
فلسفه و عرفان
احکام اسلامی
قرآنی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse