مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۶ چهارشنبه ۱ آذر -اِلأَربِعا ٣ ربيع الاول ١٤٣٩ - Wednesday November 2017
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  14   بازدید    تاریخ درج مطلب  22/8/1396    
 
 
[احكام خمس از رساله امام خمينى ره]

[چيزهائى كه خمس در آن ها واجب است.]

- در هفت چيز خمس واجب مى‌شود: اوّل: منفعت كسب(1). دوم: معدن. سوم: گنج. چهارم: مال حلال مخلوط به حرام. پنجم: جواهرى كه بواسطۀ غواصى يعنى فرو رفتن در دريا به دست مى‌آيد. ششم: غنيمت جنگ. هفتم: زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان بخرد(2). و احكام اينها مفصلًا گفته خواهد شد.

(1) مكارم: اوّل: منافع كسب و كار ..

زنجانى: اوّل: منفعت كسب و فايده‌هاى ديگر ..

(2) سيستانى: بنا بر مشهور ..

مكارم: بنا بر احتياط واجب ..

زنجانى: و احكام اين ها و تفاوت هاى آن ها در كيفيت وجوب خمس و مصرف آن ها در آينده گفته خواهد شد.

1 منفعت كسب‌

- هرگاه انسان از تجارت يا صنعت، يا كسب هاى ديگر مالى به دست آورد، اگر چه مثلًا نماز و روزۀ ميّتى را بجا آورد و از اجرت آن، مالى تهيّه كند، چنانچه از مخارج سال خود او و عيالاتش زياد بيايد، بايد خمس، يعنى پنج يك آن را به دستورى كه بعداً گفته مى‌شود بدهد.(1)

(1) مكارم: مسأله هر گاه انسان از طريق زراعت يا صنعت يا تجارت يا از طريق كارگرى و كارمندى در مؤسسات مختلف درآمدى به دست آورد، چنانچه از مخارج سال او و همسر و فرزندان و ساير كسانى كه نفقه آن ها را مى‌دهد زياد آيد، بايد خمس(پنج يك) آن را به شرحى كه بعداً گفته مى‌شود بپردازد.

- اگر از غير كسب مالى به دست آورد(1)، مثلًا چيزى به او ببخشند(2) واجب نيست خمس آن را بدهد(3)، اگر چه احتياط مستحبّ آن است كه اگر از مخارج سالش زياد بيايد، خمس آن را هم بدهد.

(1) سيستانى: بجز مواردى كه در مسائل بعد استثنا مى‌شود ..

(2) گلپايگانى، صافى: مثلًا چيزى به وصيّت به او بدهند يا ببخشند يا هديه كنند يا جايزه دهند ..

بهجت: مثلًا چيزى به او ببخشند يا جايزه بدهند، يا اينكه از راه وصيّت يا نذر شخصى يا عمومى يا وقف، چيزى به او برسد ..

(3) اراكى، خوئى، گلپايگانى، تبريزى، سيستانى، صافى: اگر از مخارج سالش زياد بيايد(تبريزى: و آن هديه چيز كم يا كوچكى حساب نشود) بايد خمس آن را بدهد.

فاضل: چنانچه از مخارج سالش زياد بيايد احتياط واجب آن است كه خمس آن را بدهد.

بهجت: اگر از مخارج سالش زياد بيايد بنا بر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد.

زنجانى: چنان چه از مخارج سالش زياد بيايد اگر مالى كه به دست آورده ارزشمند باشد لازم است خمس آن را بدهد، بلكه بنا بر احتياط اگر مال ارزشمندى هم نباشد خمس آن را بدهد.

مكارم: مسأله اگر كسى چيزى را به او ببخشد و از مخارج سالش زياد آيد احتياط واجب آن است كه خمس آن را بپردازد.

بهجت: مسأله 1376 جهيزيه‌اى كه پدر به دخترش مى‌دهد و دختر آن را به منزل خود مى‌برد، آنچه از جهيزيه كه تا آخر سال استفاده نكرده، خمس دارد، مگر آن كه استفاده نكردن او اتّفاقى بوده و آن چيز، نياز منزل اوست و يا چيزى است كه نداشتن آن خلاف شأن اوست كه در اين صورت خمس ندارد.

مكارم: مسأله 1476 هيچ گونه تفاوتى ميان كسبها و درآمدهاى كسب نيست، ولى اگر انسان چيزى را به عنوان وام از ديگرى بگيرد خمس ندارد.

- مهرى را كه زن مى‌گيرد(1) خمس ندارد. و همچنين است ارثى كه به انسان مى‌رسد(2). ولى اگر مثلًا با كسى خويشاوندى دورى داشته باشد و نداند چنين خويشى دارد(3)، احتياط مستحبّ(4) آن است خمس ارثى را كه از او مى‌برد، اگر از مخارج سالش زياد بيايد بدهد.

(1) خوئى، تبريزى، صافى: و مالى را كه مرد عوض طلاق خلع اخذ مى‌نمايد ..

(2) اراكى: گرچه احتياط مستحبّ است خمس آن را بپردازد ..

(3) خوئى، تبريزى، فاضل: اگر مثلًا با كسى خويشاوندى داشته و گمان ارث بردن از او نداشته ..

(4) اراكى، خوئى، تبريزى، فاضل، صافى: احتياط واجب ..

مكارم: مسأله اگر از كسى ارثى به او رسد كه خويشاوندى دورى با او دارد و اطلاعى از چنين خويشاوندى و انتظارى در بارۀ چنين ارثى نداشته، در اينجا نيز احتياط واجب آن است كه خمس آن را بپردازد.

بهجت: مسأله مهرى را كه زن مى‌گيرد و ارثى كه به انسان از خويشاوندى مى‌رسد كه نمى‌داند با او خويشاوند است، بنا بر احتياط واجب اگر از مخارج سالش اضافه آمد، بايد خمس بدهد، ولى ارثهاى ديگر كه از خويشاوندى مى‌رسد كه مى‌داند با او خويشاوند است، اگر چه از مخارج سالش زياد بيايد خمس ندارد، ولى اگر علم دارد كه مورّث خمس مال را نداده، واجب است خمس آن را بدهد.

زنجانى: مسأله مهرى كه زن در ازدواج دائم مى‌گيرد خمس ندارد ولى بنا بر احتياط واجب‌ مهرى كه زن در ازدواج موقّت مى‌گيرد اگر از مخارج سالش زياد بيايد بايد خمس آن را بدهد، و ارثى كه به انسان مى‌رسد خمس ندارد، مگر ارث غير منتظره باشد كه بنا بر احتياط واجب اگر از مخارج سالش زياد بيايد خمس آن را بدهد.

سيستانى: مسأله مهرى را كه زن مى‌گيرد و مالى را كه مرد عوض طلاق خُلع مى‌گيرد و همچنين ديه‌اى كه دريافت مى‌شود، خمس ندارد و همچنين است ارثى كه بر اساس قواعد معتبر در باب ارث به انسان مى‌رسد، و امّا اگر مسلمانى كه شيعه است مالى به غير اين راه مانند تعصيب «1» به او به ارث برسد، آن مال از فوائد محسوب مى‌شود و خمس آن را بايد بدهد و همچنين اگر ارثى به او برسد كه توقّع آن را نداشته و از غير پدر و پسر باشد، احتياط واجب آن است كه خمس آن ارث را اگر از مخارج سالش زياد بيايد، بدهد.

- اگر مالى به ارث به او برسد و بداند كسى كه اين مال از او به ارث رسيده خمس آن را نداده، بايد خمس آن را بدهد(1)، و نيز اگر(2) در خود آن مال خمس نباشد ولى انسان بداند كسى كه آن مال از او به ارث رسيده، خمس بدهكار است، بايد خمس را از مال او بدهد(3).

(1) خوئى: بنا بر احتياط واجب خمس آن را بدهد ..

تبريزى: بنا بر أظهر واجب نيست خمس آن را بدهد ..

(2) خوئى: ولى اگر ..

تبريزى: و اگر ..

(3) سيستانى: ولى در هر دو صورت اگر كسى كه مال از او به ارث رسيده به دادن خمس عقيده نداشته يا آن كه خمس نمى‌داده، لازم نيست وارث خمس واجب بر او را بپردازد.

زنجانى: بايد بگونه‌اى بدهكارى او را برطرف سازد، خواه از مال ميّت بدهد يا از مال خود، خمس را داده و بعد از مال ميّت بردارد، يا از مال خود بگونۀ مجّانى بدهد.

بهجت: رجوع كنيد به ذيل مسأله 1754.

فاضل: مسأله اگر مالى به ارث به انسان برسد و انسان بداند كه مورِّث، خمس بدهكار است مثلًا با حاكم شرع دستگردان كرده و نپرداخته يا مالى را كه خمس به آن تعلق گرفته مصرف كرده بدون اين كه خمس آن را بدهد، اگر آن مال از درآمد همان سال فوت بوده اين شخص بايد بدهى خمسى او را بدهد و اگر از درآمد سالهاى قبل بوده و خمس آن را به علت اين كه به خمس اعتقادى نداشته نپرداخته است، بر او واجب نيست خمس آن را بدهد هر چند بهتر است خمس آن را بدهد تا متوفّىٰ، عذاب اخروى نداشته باشد.

مكارم: مسأله اموالى كه به عنوان ارث به [انسان] مى‌رسد مشمول خمس نيست، مگر اين كه بداند شخص ميّت خمس آن را نداده است و يا اين كه به خاطر ساير اموالش بدهكار خمس است.

(1) نام قانونى در باب ارث است كه نزد شيعه صحيح نيست.

- اگر بواسطۀ قناعت كردن، چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد.

اين مسأله در رساله آيت اللّٰه مكارم نيست‌

بهجت: مسأله اگر بواسطۀ قناعت كردن، منفعت كسب را كمتر مصرف كند و چيزى از مخارج سال زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد. و همچنين اگر كسى بيشتر از متعارف و متناسب با شأن خود در سال از درآمد مصرف كند خمس مقدار زائد را بايد بدهد.

- كسى كه ديگرى مخارج(1) او را مى‌دهد(2)، بايد خمس تمام مالى را كه به دست مى‌آورد بدهد(3). ولى اگر مقدارى از آن را خرج زيارت و مانند آن كرده باشد فقط بايد خمس باقى مانده را بدهد‌

. اين مسأله در رساله آيت اللّٰه مكارم نيست‌

(1) سيستانى: تمام مخارج ..

(2) بهجت: مثل زنى كه شوهر مخارج او را مى‌دهد، اگر خودش كسبى داشته باشد ..

(3) خوئى، گلپايگانى، تبريزى، سيستانى، صافى: بقيّه مسأله ذكر نشده.

زنجانى: بايد خمس تمام مالى را كه به دست مى‌آورد و يك سال در دست او مى‌ماند، بدهد. [پايان مسأله]

مسائل اختصاصى‌

گلپايگانى، صافى: مسأله 1766 چيزهايى كه زكات به آن ها تعلق مى‌گيرد كه در مسأله [1853] ذكر مى‌شود اگر بعد از دادن زكات آن ها از مخارج سال زياد بيايد بايد خمس آن ها را بدهد.

بهجت: مسأله 1379 پولى را كه انسان قرض مى‌دهد، اگر سر سال، موعد وصول آن فرارسيده باشد و وصول آن بدون عُسر، ممكن باشد به حُكم موجودى اوست؛ در غير اين صورت هر زمان آن را وصول كرد، با تحقق ديگر شرايط بايد خمس آن را بدهد و پولى را كه انسان قرض گرفته خمس ندارد و منافع آن به حكم ساير منافع است.

فاضل: مسأله 1806 اگر از مالى كه به انسان به ارث مى‌رسد سودى حاصل شود يا آن مال نما داشته باشد سود و نماى آن جزء منافع سال حصول قرار مى‌گيرد كه اگر تا آخر سال خمس باقى ماند به احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد و اگر قيمت اين مال افزايش پيدا كند به قيمت افزوده شده خمس تعلق نمى‌گيرد.

منبع: برگرفته شده از کتاب خمينى، سيد روح اللّٰه موسوى، توضيح المسائل(محشّٰى - امام خمينى)، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، قم - ايران، هشتم، 1424 ه‍ ق

 

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 110577 -1 -1

اخلاق
ادیان و مذاهب
مهدویت
اهل بیت (ع)
فلسفه و عرفان
احکام اسلامی
قرآنی
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse