مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۷ چهارشنبه ۳۱ مرداد -اِلأَربِعا ١٠ ذو الحجه ١٤٣٩ - Wednesday August 2018
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  260   بازدید    تاریخ درج مطلب  28/6/1396    
 
 
بازآمد بوی ماه مهر ماه مدرسه

بررسی نقش مدارس در تعلیم و تربیت دانش آموزان

بوی مهر، بوی مهربانی، بوی لبخند، بوی درس و مدرسه و شوق کودکانه در پیاده روها، بوی نمره های بیست، بوی دفتر حساب و مشق های ناتمام، بوی دوستی و محبت...

پاییز با خود شور می آورد و قاصدکها خبر بازگشایی مدارس می دهند، درختان آماده می شوند تا با شوق، برگهای رنگارنگشان را چون کاغذهای رنگی بر سر کودکانی که مشتاقانه به مدرسه می روند بریزند و سارها بر شاخه های انبوه درختان صف کشیده اند، تا آوازهای گرمشان را بدرقه کنند. نسیم، نفس های معطرش را هر صبح بر گونه های سرخابی کودکانه شان می دمد تا خواب را در سایه های کوتاه دیوار جا بگذارند و مشتاقانه تا حیاط منتظر مدرسه بدوند.

دیوارهای آجرنمای مدرسه را سراسر شور و شوق پر کرده است. کلاسها با آغوش باز در آستانه درها ایستاده اند تا میهمانان خود را در آغوش بکشند. واژه ها بر تخته های سیاه جان می گیرند و پروانه می شوند تا در نفس های هیجان زده کودکان پرواز کنند و فضای لرزان کلاس را گرم نمایند. چه شور و حالی دارد این روزهای آغاز مدرسه، روزهایی سراسر دلهره، شوق و اضطراب، روزهای مهر و مدرسه، روزهایی که خیابانها سرخوش هیجان لبریز صداهای کودکانه جاری در پیاده روهایند. روزهایی که عشق هر سحر، عاشقانه از پشت پنجره کلاس ها سرک می کشد تا با بالا آمدن آفتاب، تنشان را در نفس های معطر کودکان شست وشو دهند. روزهایی که آفتاب به شوق مدرسه رفتن هر صبح زودتر از آواز خروس ها بیدار می شود. روزهایی که ماه، بالای سر دفترهای مشق به خواب می رود.

امروز اولین روز از ماه مهر و شروع فصل پاییز، ماه تحصیل، تلاش، مشق و مدرسه است. روزهای آغازین سال تحصیلی هم مثل سالهای اولیه تحصیل، دوران بسیار حساسی است. ایجاد نگرش های مثبت و پویا در دانش آموزان، تقویت انگیزه کوشش برای یادگیری و کاهش دغدغه و اضطراب و آشنایی با شخصیت و دیدگاههای دانش آموزان می تواند در روزهای اول مدرسه صورت پذیرد. همچنین در دوران اولیه تحصیل، خانه و مدرسه هر یک نقش ویژه دارند.

کارشناسان مسایل اجتماعی معتقدند روابط در خانه فردی تر و عاطفی تر و در مدرسه جمعی تر و منطقی تر است. از این رو این دو محیط خانه و مدرسه از لحاظ فراهم آوردن زمینه های لازم برای رشد و تربیت کودک مکمل یکدیگرند و باید همدیگر را یاری کنند. لذا همکاری پدر و مادر با معلمان و اولیای مدرسه اهمیت ویژه ای دارد. اما در این میان نباید نقش آموزشی و تربیتی مدرسه را نادیده گرفت، چراکه دوران تحصیل از جهت تعلیم و تربیت بهترین و مهمترین دوران است. در این دوره بچه ها ویژگی های روانی و آمادگی کاملی برای تربیت پذیری و ادب آموزی دارند و آموزش رسمی بچه ها نیز از این مرحله آغاز می شود. لذا این دوران طلایی را که بهترین فرصت برای تعلیم و تربیت است، نباید به سادگی از کف داد.

سرمایه گذاری جهت ارتقای کم و کیف آموزش

به گفته کارشناسان، کیفیت نظام آموزشی ارتباط مستقیمی با امکانات مدارس، برخورد معلمان و مربیان با دانش آموزان و محیط مدرسه دارد. به عبارتی وجود فضا و زمان مناسب و کافی، اولین نیاز در یادگیری است و نظام آموزش و پرورش مناسب یکی از پایه های پیشرفت در جوامع امروزی است. سرمایه گذاری در جهت ارتقای سطح کمی و کیفی آموزش، هرچند بازده فوری ندارد، اما قدم اول برای تربیت نیروی انسانی موردنیاز جامعه است.

همکاری خانه و مدرسه در تربیت فرزندان

«معمولا بچه ها در مدارس دو نوع تربیت می شوند، یک تربیت عمومی و ارادی و با نقشه و دیگری تربیت های غیرارادی و بی نقشه است. در تربیت ارادی کتابی است معلوم که بچه باید بیاموزد، درسی است که باید بخواند، سرصف، و در نمازخانه مسائلی مطرح می شود، در کلاس معلم برای بچه ها صحبت می کند و دستورالعمل هایی به درودیوار نصب است و تمام این موارد تربیت های عمومی و حساب شده و ارادی است.»

«در این بخش مدرسه مسئولیت فراوانی دارد بنابراین کیفیت انتخاب معلم، نحوه تنظیم ساعات درسی و برنامه های درسی، فوق برنامه ها، انتخاب کتاب های غیردرسی و نوع برخورد معلم با شاگردان و ساعات مطالعه غیردرسی یک سلسله مسئولیت های بسیار سنگینی است که بر دوش مدرسه است و تمام این عوامل باعث تمایز مدرسه ای بر مدرسه دیگر می شود بنابراین محورهای فوق هستند که نقش اصلی تربیت پذیری دانش آموزان را برعهده دارند.»

«یک بخش از تربیت مدرسه هم تربیت غیرعمدی و غیرارادی است. معلم خصلت ها و برخوردهایی دارد بدون آنکه توجه داشته باشد، او درسش را می گوید اما دراین تدریس چگونه عمل کند که به فرد فرد بچه ها رسیدگی کند و عدالت را عملا اجرا نماید جای بحث و بررسی دارد. ممکن است معلم متوجه نباشد که ضمن درس ریاضیات، درس عدالت و راستگویی هم می دهد، یا سهوا ممکن است وعده ای بدهد و به این وعده عمل نکند، بگوید فردا تکالیف را می بینم و نبیند، بگوید جایزه می دهم و ندهد، نمره می دهد، اما دانش آموز احساس می کند غیرعادلانه عمل شده است، دانش آموز سؤال می کند، اما فکر می کند نظر معلم تنها معطوف به تعدادی از بچه های ممتاز یا چند دانش آموز پرحرف است، پس او غیرمستقیم درس عدالت یا درس بی عدالتی و درس راستگویی یا دروغگویی می گیرد.»

«دانش آموز لباس و قیافه معلم را می بیند وغیرمستقیم درس نظم یا درس بی نظمی می گیرد، درس خوش اخلاقی، مهر، محبت و یا درس خشونت می گیرد حتی در و دیوار کلاس، وسعت و نور کلاس، نوع اداره عمومی مدرسه در شکل گرفتن شخصیت کودک نقش تربیتی دارد.»

«این موارد یک سلسله تربیت های غیرارادی مدرسه است که دائم بر دانش آموز تأثیر می گذارد. البته مدرسه خوب و دقیق، باید روی این مسائل غیرارادی هم طرح داشته باشد تا بتواند موفق باشد. یعنی برای اخلاق و برخورد و رابطه معلم، نحوه اداره مدرسه، وسعت، نور و سایر ویژگی های ساختمانی مدرسه برنامه داشته باشد.»

کارکرد تربیتی خانه و مدرسه

«اگر تربیت را کسب دانش برای نیل به نگرش ها و منش هایی با تراز قرآنی «احسن تقویم» تعریف نمائیم باید گفت، در آموزش رسمی ما در سطح آموزش عمومی در جهت انباشت اندوخته های ذهنی و پرورش حافظه بسیار موفق بوده ایم.»

 

«از آنجا که نظام تربیت رسمی ما فاقد نگاه سیستمی منبعث از آموزه های تربیت اسلامی و کم توجه به مقتضیات بومی و منطقه ای می باشد، با رسوب الگوهای وارداتی در لایه های تصمیم سازی زمینه های آسیب پذیری را فراهم کرده است.»

«در مواجه با پدیده های نوظهور اجتماعی که با شتاب فزاینده ای در عرصه تعلیم و تربیت در دوران کنونی شکل گرفته، دیگر قدرت حافظه یارای برابری با آن را ندارد و در حال حاضر عوامل متنوعی، تأثیر تربیتی خانواده و مدرسه را از انحصار خارج کرده اند.» دکتر عاطف یکتا ادامه می دهد: «رسانه های مکتوب و مصور، دنیای مجازی، بازی های اکشن رایانه ای، رقیبان تازه نفس در بخش خصوصی از طرفی محدودیت ها و کاستی ها در سیستم دولتی در منابع درسی و انسانی، فرآیند تصمیم سازی ها و تصمیم گیری ها، تأثیرات پردامنه ای را در تربیت کودکان و نوجوانان به جا گذاشته است.»

«سونامی انفجار اطلاعات در عصر اقتدار تکنولوژی های برتر، ضرورت انعطاف در تصمیمات مناسب با تغییرات شتابنده، پرهیز از تمرکز در تصمیم گیری ها، تأکید بر هماهنگی نهادهای مرتبط و بالاخره پرهیز از سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های جزیره ای در حوزه های ستادی را می طلبد. البته لازم به ذکر است که علی رغم شبیخون بی امان پدیده های نوظهور در جغرافیای ناتوی فرهنگی هنوز هم برخلاف کشورهای غربی در کشور ما به برکت عطر وجود فرهنگ عاشورا و ادبیات انتظار و آثار معنوی دفاع مقدس و طنین رهنمودهای حضرت امام و رهبر معظم انقلاب، خانواده و مدرسه کارکرد تربیتی خود را حفظ کرده است. اما وظیفه نظام آموزش و پرورش است که برای خنثی کردن یا کم اثر کردن تهاجمات متنوع به سه عنصر منابع درسی و انسانی و برنامه های درسی نیز توجه ویژه ای نماید.»

مدرسه، سن تربیت پذیری

در آموزه های دینی و علوم تربیتی تأکید شده که سن ورود دانش آموز به مدارس، سن تربیت پذیری است. در روایتی از حضرت رسول اکرم«ص» نقل شده که حضرت محمد«ص» دوره های تربیتی نونهالان رابه سه دوره سیادت، تربیت و وزارت تقسیم فرمودند که هفت سال اول زندگی دوره سیادت، هفت سال دوم دوره عبودیت، بندگی و تربیت و هفت سال سوم زندگی نوجوان، دوره مشورت دهی و وزارت نامگذاری شده است.

«در دوره اول خانواده ها و والدین باید تسلیم خواسته های فرزند شوند، و در دوره دوم به تربیت او بپردازند و بر عوامل تربیت پذیر که شامل مدرسه می شود، اهمیت ویژه ای قائل شوند.»

«باتوجه به میزان حضور بچه ها در مدرسه، عوامل و دست اندرکاران آن ازجمله معلم بر تأثیرپذیری کودک نقش بسزایی دارند. از آن جایی که بچه ها بیشتر وقت خود را در دوران تحصیل در مدرسه سپری می کنند، نقش تربیتی خانه و خانواده در این مدت کم می شود، اما نکته حائز اهمیت در این میان رابطه والدین بامدرسه است که هرچه این ارتباط بیشتر و محکم تر باشد، تربیت دانش آموزان بهتر و اصولی تر می گردد.»

دانش آموزان همیشه نگاه الگویی به معلم و معلمان خود دارند از این رو مدارس و مجموعه عوامل آن بیشترین تأثیر را از نظر تربیتی بر آنها دارند.

«ضروری است که مسئولان آموزش و پرورش به نقش تربیتی خود توجه کافی داشته باشند و مراقبت لازم را در گفتار و رفتار خود رعایت کرده و با شناخت روحیات کودک تلاش کنند تسهیلات مثبتی را برای فرزندان ایران اسلامی فراهم نمایند.»

«علم در کودکی نقشی بر روی سنگ است و رفتارهای تربیتی در کودک، اثر بر روی نقشی است که تا پایان عمر در شخصیت فرد پایدار می ماند، و برای اینکه نونهالان براساس اهداف و آموزه های دینی تربیت شوند، معلمان باید هم و غم خود را معطوف به نقش تربیتی و تأثیرپذیری آن در دانش آموزان کنند.»

به راستی امروز همه راه های روشن، به مدرسه «مهر» ختم می شود و این سرآغاز جدیدترین صدای همبستگی است. امروز چشم های صفا و یکرنگی، درحضور ماه «مهر» می جوشد، امروز شوق های دسته جمعی در محیطی گردآمده اند تا باردیگر بوی «یار مهربان» را جشن بگیرند. امروز کتاب ها دسته دسته می آیند و سلام دست ها را پاسخ می دهند، پاسخی گرمتر از تابستانی که بچه ها پشت سر گذاشته اند و هیچ نقاش زبردستی نمی تواند شادترین جنب و جوش های حیاط را به تصویر بکشد.

صدای قدم های نرم، رخوت کوچه ها و خیابان ها را برهم می زند، قدم هایی که با گام های پاییز هم نوا شده است. طنین ضربان قلب هستی در این روزها، در گام های کوچک، اما بلند کودکان ضرب می گیرد. این ضرب آهنگ حیات متعالی بشریت است. این صدای بلند حیات فرهنگی و صدای زندگی است. این آوای زنگ بیداری است که تمام شهر را به پویشی تازه می خواند و دوباره عدالت بخش می شود، محبت ضرب و عشق به توان می رسد و دوستی جمع می شود.

... صدای پای کسی می آید، کسی عطش تشنگان را فرو خواهد نشاند، معلم را می گویم؛ برپا!

باز با پایان یافتن فصل تابستان بوی مهر در شهرها و کوچه های شهرمان پیچیده است و مدارس چشم به در دوخته اند و به انتظار نشسته اند تا سال تحصیلی جدید را همراه با دانش آموزان آغاز کنند. با آغاز سال تحصیلی میلیونها دانش آموز به شوق آموختن روانه مدرسه می شوند و این شور و اشتیاق زیبایی خاصی به جامعه می دهد، شور و شوقی که نیاز به هدایت و راهبری صحیح و درست توسط معلمان دلسوز دارد، معلمانی که با تلاش خالصانه خود پرچمدار این سکان عظیم فرهنگی هستند. نقش و جایگاه تربیتی مدارس در رشد و شکوفایی، تربیت اجتماعی و تعلیم و تربیت دانش آموزان مسئله ای بسیار مهم و درخور توجه می باشد. از این رو دقت نظر و توجه مسئولان آموزش وپرورش در این امر خطیر و سرنوشت ساز لازم و ضروری است. ضمن اینکه در این بین پیوند و رابطه اولیا و مربیان را هم نباید نادیده گرفت. چراکه خانه و مدرسه دو نهاد تربیتی مهم به شمار می آیند که در صدر عوامل تأثیرگذار بر روند رشد و تکامل رفتار آینده سازان جامعه قرار دارند.

روزهای ماندگار

هر سال این روزها هفت ساله می شوم و انگار از خوابی هزار ساله برمی خیزم، دستهایم را می بویم، هنوز بوی دفتر کاهی مشق را می دهد، هنوز هم بوی لبخند معلم را می دهد، چشمانم را با دستان کودکی ام می بندم و دوباره باز می کنم، درست دیده ام، هم کلاسی هایم با میخک ها و نرگس می روند تا در مدرسه درس بخوانند و هزار ساله شوند و من هم در صف آرزوهایم وارد کلاس می شوم، پشت نیمکت تاریخ می نشینم و خاطرات شیرین گشایش مدرسه را دوباره مرور می کنم.

دانش، منش و نگرش مدیران و معلمان واحدهای آموزشی، در هدایت سکان تربیت در مدرسه بسیار مهم است. مدیری که به پشتوانه دانش فنی خود، دلسوزانه و علاقه مندانه مجموعه خودرا با راهبری های اخلاقی و مدیریت معنوی و متعالی اداره می کند، می تواند قطعه ای از بهشت کرامت انسانی را برای مجموعه خلق کند تا در قبال آن معلم و دانش آموز و عوامل اجرایی و اولیا، همواره مسیر حیات طیبه را هموار نمایند.

معلمان و حفظ کرامت شغل انبیاء

به گفته برخی از صاحب نظران مسائل تربیتی، معلمان هم مانند دیگر اقشار جامعه، برای تأمین مایحتاج زندگی، ناگزیر از انتخاب شغل دوم و سوم برای خود هستند، چراکه تنها با یک حقوق نمی توان از عهده همه مخارج برآمد، درحالیکه اگر قرار است این مربیان دلسوز و متعهد، آینده سازان کشور را تربیت نمایند، باید تنها دغدغه و نگرانی آنها تعلیم و تربیت نونهالان این مرز و بوم باشد.

فلسفه تعلیم و تربیت در جمهوری اسلامی

در راستای اهداف آموزش و پرورش، تربیت جریانی منظم و مستمر است که هدف آن کمک به رشد جسمانی، شناختی، ذهنی، اخلاقی و به طور کلی رشد شخصیت پرورش یابندگان برای رسیدن به رشد، تعالی و بالندگی و کسب ارزش ها و هنجارهای موردپذیرش جامعه و نیز کشف و شکوفا نمودن استعدادها و توانایی های آنهاست.

مدرسه زمینه ساز حیات طیبه دانش آموزان

مدرسه، همان گونه که بر پژوهش های تربیتی و کارشناسان حوزه تعلیم و تربیت تأکید می کند، به دلیل ویژگی های سنی و رشدی کودکان و نوجوانان، تأثیر زیادی بر وضعیت تربیتی آنها دارد. به طوری که کارایی و اثربخشی مدرسه در این زمینه می تواند موجب رشد و تربیت کودکان و نوجوانانی مؤمن، سالم، خلاق، بانشاط و کارآفرین باشد.

پیوند خانه و مدرسه

غالبا خانواده ها می پندارند که اگر فرزند خود را روانه مدرسه کنند وظیفه تعلیمی و تربیتی خود را نسبت به وی انجام داده اند و دیگر نیاز به مشارکت جدی آنها نیست، حال آنکه هم در زمینه آموزش و هم از جنبه تربیت نیاز جدی به مشارکت آنها با اولیای مدرسه است. مدرسه هرگز به تنهایی نمی تواند از عهده آموزش و پرورش دانش آموزان برآید و همه کمبودها را جبران نماید، بنابراین نمی توان از خانواده ها و واحدهای دیگر غیر از مدرسه سلب مسئولیت کرد و بار سنگین تعلیم و تربیت را تنها بر دوش معلمان و اولیای مدرسه نهاد.

 منبع: روزنامه کیهان

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 108596 -1 -1

جامعه شناسی
روانشناسی
آسیب شناسی اجتماعی
خانواده
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse