مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۶ يکشنبه ۳۰ مهر -اِلأَحَّد ١ صفر ١٤٣٩ - Sunday October 2017
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  84   بازدید    تاریخ درج مطلب  8/4/1396    
 
 
«نقش سازمان ملل و قدرت هاي بزرگ در کاربرد سلاح هاي شيميايي عليه ايران»

استفاده از سلاح هاي کشتار جمعي اعم از«شيميايي، ميکروبي و هسته اي» عکس العمل جوامع بشري را برانگيخته است به طوري که سازمان ملل متحد، سازمان کنوانسيون منع سلاح هاي شيميايي را تشکيل داده و بسياري از قدرت هاي بزرگ هم چنان به انباشت و توليد اين سلاح ها ادامه داده اند و اين که بسياري از قدرت هاي بزرگ نظير ايالات متحده و اسرائيل تاکنون عضويت در کنوانسيون منع سلاح هاي شيميايي را نپذيرفته اند.(فروتن،۱۳۸۲: ۳) در حالي که اين قدرت ها خود را بزرگ ترين حاميان دموکراسي و حقوق بشر مي دانند.

بدون ترديد جنگ شيميايي عراق عليه ايران يکي از صفحات تاريک و سياه گذشته نه چندان دور تاريخ بشري است. رها ساختن سلاح هاي ميکروبي و شيميايي در جنگ شايد گواهي بر برتري تسليحاتي باشد که بر محدوديت هاي جغرافيايي غلبه دارد (برادن و شلي، ۱۳۸۳: ۲۲۳) اما اين برتري چيزي جزء يک جنايت هولناک نيست. اجراي تبعيض آميز کنوانسيون منع سلاح هاي شيميايي نکته اي است که جاي بحث و جدل دارد و اين که خلاء موجود در کنوانسيون چيست؟ مگر پروتکل ۱۹۲۵ ژنو از سوي عراق نقض و منجر به بکارگيري سلاح هاي شيميايي عليه ايران و کردهاي (حلبچه) خود آن کشور نيز شد و سر انجام وجود شواهد متقن دال بر اين که عراق مواد لازم جهت توليد تسليحات شيميايي را از صنايع شيميايي جهان کسب کرده است.(غريب آبادي، ۱۳۸۱: ۱۲۴) کدام سازمان، کشور و کنوانسيوني مسئول جنايات صورت گرفته عليه ايران است؟ چه ضمانت اجرايي وجود دارد که اين سلاح ها بار ديگر در اين کشور و يا در نقطه ديگري از کره خاکي بکار گرفته نشود؟

 

۱) تاريخچه جنگ هاي شيميايي:

 

استفاده از عوامل سمي و شيميايي هزاران سال پيش در طول جنگ هاي باستان موسوم بوده و از ظروفي که محتوي قير بوده جهت ايجاد دود و آتش و خفه کردن سربازان دشمن استفاده مي شد.(قانعي، ۱۳۸۲: ۲) نيروهاي مسلح برخي از کشورها در طول تاريخ از مواد شيميايي و سمي به عنوان ابزار جنگ استفاده کرده اند اما در دوران باستان نيز کاربرد سلاح هاي سمي در جنگ محکوم بود ولي تلاش هاي قطعي براي ممنوعيت بکارگيري آن ها مدت ها بعد شروع شد.(غريب آبادي، ۱۳۸۱: ۹۹) به طور کلي جنگ شيميايي با جنگ جهاني اول در اوايل قرن بيستم آغاز شد و با جنگ شيميايي عراق عليه ايران در اواخر قرن بيستم به پايان رسيد. در اگوست ۱۹۱۴ ميلادي فرانسوي ها گازهاي اشک آور مختلفي را استفاده نمودند و در ژانويه ۱۹۱۵ آلماني ها در لهستان عليه روس ها از گاز کلر استفاده نمودند که بي نتيجه بود. (فروتن، ۱۳۸۲: ۱۹) با ورود عامل خردل در صحنه جنگ که ايجاد آلودگي پايدار در محيط مي نمود جنگ شيميايي وارد مرحله تازه اي شد. در جولاي ۱۹۱۷ م آلماني ها نخستين بار از گاز خردل در ايپر بلژيک عليه متفقين استفاده کردند. در همين سال ترکيبات آرسنيک نيز در تدريجا وارد ميدان جنگ شد. سال ۱۹۱۸م انگليس و فرانسه نيز توپخانه شيميايي خردل را آماده نموده و مورد استفاده قرار دادند تا آن که سرانجام در سال ۱۹۱۸ جنگ جهاني اول خاتمه يافت.(فروتن، ۱۳۸۲: ۲۰) در نتيجه در اين مرحله از زمان تلفات گازهاي شيميايي و آسيب غير نظاميان روي شهرها و روستاها بيانگر اين فاجعه بود به طور خلاصه در طول جنگ جهاني اول ۱۲۵۰۰۰۰تن ماده سمي مصرف شد که اين سموم شامل ۲۲ نوع عامل شيميايي بودند و علاوه بر آن ۱۷ نوع عامل شيميايي ديگر نيز تا خاتمه جنگ مطالعه و يا در جنگ استفاده و آماده گرديد و جنگ شيميايي در مجموع منجر به مصدوم شدن ۱۲۰۰۰۰۰ نفر و کشته شدن ۱۰۰۰۰۰ نفر گرديد. (فروتن، ۱۳۸۲: ۲۲) از سال ۱۹۳۵ تا ۱۹۳۹ م وضعيت ويژه اي در جهان حاکم بود، تحقيق و توليد عوامل شيميايي و بيولوژيک هم چنان ادامه يافت و انبارهاي بزرگي از سموم محتلف جنگي در برخي از کشورها ذخيره شد. ارتش هاي دنيا نواقص حفاظتي خود را اصلاح نموده و همه آماده يک جنگ شيميايي بودند، آلماني ها نيز موفقيت هاي جديدي در اين زمينه بدست آوردند و آن عبارت از دستيابي به گازهاي اعصاب در آستانه جنگ جهاني دوم بود، قدرت هاي بزرگ خود را براي يک جنگ شيميايي آماده مي کردند ولي هرگز از اين سلاح ها استفاده نکردند.(غريب آبادي، ۱۳۸۱: ۱۰۱)

علي رغم اين که گازهاي اعصاب تا خاتمه جنگ تنها در اختيار ارتش آلمان بود ولي ترس از اين که ساير کشورها نيز ممکن است اين گازها را داشته باشند و هراس از مقابله به مثل مانع از استفاده گازهاي اعصاب توسط ارتش آلمان شد. (فروتن، ۱۳۸۲: ۲۳) در طول دهه هاي ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰م نسل جديدي از عوامل عصبي به نام عاملV توسعه يافته و توليد شد. اين عامل نسبت به عوامل قبلي پايدارتر بوده و ده برابر سمي تر از عامل سارين بودند.(غريب آبادي، ۱۳۸۱: ۱۰۲) از جمله امکاناتي که در جنگ جهاني دوم جهت پخش عوامل شيميايي در نظر گرفته شد، استفاده از هواپيما بود. لذا در ميان تسليحات شيميايي بمب ها خصوصا خردل جايگاه ويژه اي داشت و به ميزان فراواني توليد شد. حادثه بندرگاه باري تنها حادثه شيميايي مهم جنگ جهاني دوم بود که آمريکايي ها با گاز خردل ساخت آمريکا کشته و مصدوم شدند.( فروتن، ۱۳۸۲: ۲۳)

در حال حاضر چنين به نظر مي رسد که سلاح هاي شيميايي در مقايسه با سلاح هاي بيولوژيک داراي تهديدي عظيم تر و وسيع تري مي باشند گرچه بسياري از مفسران اساسا سلاح هاي بيولوژيک را به دليل امکان ايجاد تلفات عظيم تهديد برانگيزتر مي دانند، بر خلاف سلاح هاي هسته اي که کاربرد واقعي آن ها محدود به نمونه هيروشيما و ناکازاکي مي باشد، سلاح هاي شيميايي در همين اواخر به کار رفته است. در دهه ۱۹۶۰مصر ظاهرا از سلاح گاز در مقابل قبيله هاي يمني استفاده کرد. (گوردون، ۱۹۹۱: ۲۲) در سال ۱۹۶۷ شايعاتي مبني بر تصرف مواد مخصوص سلاح هاي شيميايي مصري به دست اسرائيل در صحراي سينا وجود داشت که به هرصورت بکار گرفته نشد.(کمپ و هارکاوي، ۱۳۸۳: ۴۲۶) شوروي متهم به کاربرد مواد سمي باران زرد در افغانستان شد همان گونه که متحدان وي در جنگ طولاني ويتنام در لائوس استفاده کردند. (کمپ و هارکاوي، ۱۳۸۳: ۴۲۷) به نظر مي رسد که ليبي در چندين مورد از سلاح هاي شيميايي پرتابي از هواپيما در طول جنگ اين کشور عليه چاد در سال ۱۹۸۶تا ۱۹۸۸ استفاده کرده است. اين کشور با دولت سودان متحد آن يا هر دو بنا به قولي چنين سلاح هايي را در مقابله با شورشيان ضد حکومتي و غير اسلامي در جنوب سودان در سال ۱۹۸۸ مورد استفاده قرار داده اند(براک ، ۱۹۷۰: ۴۷۰). از سال ۱۹۸۰م عراق در جنگ عليه ايران شروع به استفاده از گازهاي سمي نمود. اطلاعات وسيعي در مورد وجود انبارهاي مهمات سلاح هاي شيميايي در عراق وجود دارد بهره گيري عراق از چنين تسليحاتي در طول جنگ عليه ايران به خوبي اثبات شده است آن هم با شواهد و اسنادي از تهران مبني بر اين که با کاربرد اين سلاح ها حدود پنجاه هزار سرباز ايراني کشته و زخمي و يا چهره آن ها دچار آسيب ديدگي شده اند و از طرف ديگر کشتار فجيع کردها در منطقه حلبچه نيز نشان ديگري در اين باره است. به نظر مي رسد قابليت هاي سلاح شيميايي عراق به شکل موفقيت آميزي در پايان جنگ منتقل شده و دست نخورده باقي مانده است و منبع ديگري اشاره مي کند که عراق حداقل ۱۹۱ کلاهک موشک هاي بيولوژيکي و بمب هاي هوايي را گرد آوري کرده و ۱۷ تن عامل هاي نابود کننده رشد مورد استفاده قرار گرفته تا عامل هاي بيولوژيکي شامل سلاح هاي سياه زخم و بوتولينوم و آنتروويروس را توليد نمايد.(کمپ و هارکاوي، ۱۳۸۳: ۴۲۹) حملات شيميايي عراق عليه ايران به ۱۱ عمليات مهم مربوط مي شود که عبارتند از:

۱) حملات شيميايي تا قبل از عمليات خيبر که ۲۵ مورد در آن حمله شيميايي اتفاق افتاد.

۲) حملات شيميايي در عمليات خيبر.

۳) حملات شيميايي در عمليات بدر.

۴) حملات شيميايي در عمليات فاو.

۵) حملات شيميايي در عمليات کربلاي ۴و ۵.

۶) حملات شيميايي در عمليات کربلاي ۸.

۷) حمله شيميايي در سردشت.

۸) حملات شيميايي در عمليات والفجر۱۰ و حادثه حلبچه.

 

۲) نقش سازمان ملل و قدرت هاي بزرگ در منع کاربرد سلاح هاي شيميايي:

 

معاهدات و اسناد بين المللي در خصوص ممنوعيت استفاده از سلاح هاي شيميايي در جنگ فراوان است. از جمله مهم ترين سندي که در اين زمينه وجود دارد و معتبر است، پروتکل مورخ ۱۷ ژوئن ۱۹۲۵ ژنو، تحت عنوان«پروتکل ممنوعيت استفاده از گازهاي خفه کننده و مسموم و يا ديگر گازها و مواد ميکروبي» در جنگ است.(آقايي، ۱۳۸۲: ۳۰۰) در اين پروتکل که بيش از ۱۴۰ کشور جهان از جمله عراق و ايران که در نهم تير ماه ۱۳۰۸ به اين کنوانسيون ملحق شده اند(هدايتي، ۱۳۴۵: ۴۷) به کارگيري سلاح هاي شيميايي در جنگ ها بدون قيد و شرط ممنوع اعلام شده است. علاوه بر اين پروتکل موازين ديگر بين المللي نيز در اين باب وجود دارد، از جمله: اعلاميه بروکسل ۱۸۷۴، اعلاميه هاي کنفرانس هاي صلح لاهه(مورخ ۱۸۹۹و۱۹۰۷م) ماده ۵ عهدنامه واشنگتن ۱۹۲۲، ماده ۱۶ اساس نامه دادگاه نونبرگ ۱۹۴۶ که جنايات جنگي را تعريف مي کند و به ممنوعيت استفاده از سم و سلاح هاي سمي اشاره کرده است.(آقايي، ۱۳۸۲: ۳۰۰) بعد از جنگ جهاني دوم، ممنوعيت کاربرد سلاح هاي شيميايي در دستور کار سازمان ملل متحد قرار گرفت. از سال ۱۹۶۱ که کميسيون خلع سلاح سازمان ملل متحد تشکيل شد، مسأله تحريم تسليحات شيميايي نيز تحت بررسي و تدقيق کميسيون قرار داشت. تلاش هاي کميسيون، سرانجام منجر به انعقاد کنوانسيون ۱۹۷۲، شد. عراق در ۱۱ مه ۱۹۷۲ اين کنوانسيون را امضاء کرد و ايران نيز در ۸ اوت ۱۹۷۳ به آن ملحق گرديد. مجمع عمومي سازمان ملل متحد نيز تقريبا هر سال مسأله ممنوعيت استفاده از سلاح هاي شيميايي را در دستور کار خود داشته است و خواهان الحاق کشورها به پروتکل ۱۹۲۵ و رعايت پروتکل مذکور شده، استفاده از سلاح هاي شيميايي را ناقص حقوق بين الملل دانسته است.

بر همين اساس بود که جمهوري اسلامي ايران که با وجود همه موازين و مقررات بين المللي مورد حملات شيميايي قرار گرفته بود موضوع را به دبير کل گزارش داد. در ضمن، بيانيه هايي که از طرف شوراي امنيت در خصوص شکايت ايران از عراق به خاطر کاربرد سلاح هاي شيميايي در جنگ صادر گرديد که عبارت بودند از:

۱) بيانيه ۳۰ مارس ۱۹۸۴.

۲) بيانيه ۲۵ آوريل ۱۹۸۵.

۳) بيانيه ۲۱ مارس ۱۹۸۶.

۴) بيانيه ۱۴ مه ۱۹۸۷.

انتظار بر اين بود که شوراي امنيت و قدرت هاي بزرگ با صدور يک قطعنامه مستقل، ترتيبات عملي و موثري را براي مجازات عراق و توقف کاربرد سلاح هاي شيميايي معمول مي داشت. ارتباط دادن مسأله جنگ با کاربرد سلاح هاي شيميايي، قصور ديگري از جانب شورا در قبال وظايف اساسي اش مي باشد و با توجه به تأييد صريح کاربرد سلاح هاي شيميايي عليه غير نظاميان، ضروري بود شوراي امنيت توجه ويژه اي به اين امر مي نمود. هم چنين لازم است اقدامات عملي در تحريم صدور مواد قابل استفاده در ساخت سلاح هاي شيميايي به عراق، از جانب کليه کشورها علل الخصوص قدرت هاي بزرگ به عمل آيد. (کيهان، ۱۳۶۶: ۷) اين بيانيه ها با وجود آن که متناسب با اهميت فاجعه نبود ليکن عکس العمل جهاني قوي و مناسبي را به نفع ايران برانگيخت و کشورها و سازمان هاي بسياري، عراق را به خاطر کاربرد مجدد سلاح هاي شيميايي محکوم ساختند.(جمهوري اسلامي، ۱۳۶۶: ۷) اما با تمامي مسائل بيان شده در نهايت تأسف هيچ گونه اقدام عملي از سوي شوراي امنيت سازمان ملل و قدرت هاي بزرگ صادر نشد و حتي منعي هم از فرستادن مواد لازم جهت ساخت سلاح هاي شيميايي به عراق صورت نپذيرفت.

 

۳) تروريسم و سلاح هاي کشتار جمعي در قرن ۲۱:

 

از ديدگاه آمريکايي ها در زمان جنگ خليج فارس شواهد و مدارک و اسنادي غير قابل انکار بدست آمد که نشان مي داد اهداف عراق محدود به سلاح هاي شيميايي که از آن ها عليه ايران و مردم خود استفاده کرده بود نمي شد بلکه شامل دستيابي به سلاح هاي هسته اي و بيولوژيکي نيز مي گرديد. اما نکته حائز اهميت اين است که قدرت هاي بزرگ و سازمان هاي بين المللي که نتوانسته و يا نخواسته بودند که حملات شيميايي عراق عليه ايران را متوقف سازند. پس از وقايع ۱۱ سپتامبر توجه خاصي به منع و خلع سلاح هاي شيميايي پيدا کرده اند. با توجه به تبديل شدن تروريسم و سلاح هاي کشتار جمعي به ابزار اصلي تهديد توسط دول توسعه نيافته مخالف ايالات متحده، مبارزه با اين پديده اهميت تازه اي يافته است. از اين رو آمريکا هدف اصلي خود را مبارزه با سلاح هاي کشتار جمعي از نظر اولويت در سطح مبارزه با ترورريسم قرار داد.(طارمي،۱۳۸۲: ۹۰) به نظر مي رسد هراس از اين موضوع که احتمال دارد گروه هاي تروريستي مخالف قدرت هاي بزرگ نيز به اين سلاح ها دست يافته باشند و عليه خودشان بهره ببرند باعث اين امر شده است. زيرا تروريسم هزاره سوم بيش از دوران قبل يک تروريسم تکنولوژيک است اين دشمن تازه يک دشمن پنهان است که نه نام يک کشور را به دوش مي کشد و نه آدرس معيني دارد به اين ترتيب فاقد جا و مکان است، پنهان عمل مي کند و فاقد يک پايگاه فزيکي مشخص است.از منظر دکترين بوش يکي از وجوه اشتراک مهم ميان دولت هاي حامي تروريسم و گروه هاي تروريستي تمايل آن ها به دستيازي به سلاح هاي کشتار جمعي براي دفاع از خود در برابر تهاجم احتمالي قدرت هاي بزرگ و بکارگيري آن به عنوان ابزاري براي حمله به آمريکاست. از منظر دکترين بوش بزرگترين خطري که اکنون امنيت آمريکا را تهديد مي کند افتادن سلاح هاي کشتار جمعي به دست دولت هاي حامي تروريسم يا گروه هاي تروريست است. (طارمي، ۱۳۸۲: ۹۵) نکته ديگر حائز اهميت که ايالات متحده به دنبال آن است، آينده سيستم هاي دفاعي آمريکا است که در منطقه(خاورميانه بزرگ) ممکن است مانع استفاده يک کشور منطقه از جنگ افزار هاي کشتار جمعي عليه ديگري شود. (کمپ و هارکاوي، ۱۳۸۳: ۲۴۷) و به همين دليل ايالات متحده خود را ملزم به جلوگيري از اشاعه سلاح هاي کشتار جمعي مي داند تا مانع از آن گردد که دولت هاي سرکش و تروريست ها بتوانند مواد، تکنولوژي ها و تخصص هاي لازم را براي توليد سلاح هاي کشتار جمعي کسب نمايند.

 

۴) جمع بندي و نتيجه گيري:

 

مسلما نقش سازمان ملل و قدرت هاي بزرگ در خلع و منع سلاح هاي شيميايي بيش از ساير کشورها و سازمان ها است. ترسيم سناريوهاي روابط ميان ايران و عراق و قرار دادن آن در محيطي جغرافيايي، مسأله ساده اي نيست و در حوصله اين مقاله نيز نمي گنجد ولي اگر در اين سناريوها جنگي نيز ميان دولت هاي ايران و عراق صورت پذيرد. به نظر مي رسد چنين جنگي داراي خصوصيات مشابه جنگ فرسايشي و بي وقفه اي همراه با جبهه هاي نسبتا با ثبات و نه چندان متفاوت با مرزهاي فعلي خواهد بود.(کمپ و هارکاوي، ۱۳۸۳: ۴۴۱) همان گونه که شواهد نشان داده است ايران هيچ گونه سلاح مهم شيميايي يا سيستم پرتاب آن را در زمان جنگ در اختيار نداشته و بنابراين قادر نبوده مانع کاربرد چنين سلاحي، از سوي عراق شود. ( توماس، ۱۹۹۳: ۸) به نظر مي رسد با توجه به تغيير ژئوپليتيک عراق و تحولات بوجود آمده و با توجه به فعاليت شديد ايران در جهت دستيابي به قابليت هاي مضاعف، امکان دارد تحول قابل ملاحظه اي در زمينه موازنه نظامي ميان دو کشور بوجود آمده باشد. (کمپ و هارکاوي، ۱۳۸۳: ۴۴۲) اضافه بر اين، بر خلاف وضعيتي که در طول جنگ ادامه داشت. مساعدت قدرت هاي بزرگ علي الخصوص ايالات متحده به عراق به اشکال مختلف بصورت شناسايي ماهواره اي، فروش تسليحات و مواد لازم جهت توليد سلاح هاي شيميايي بعد از جنگ خليج فارس ديگر وجود ندارد. آن کمک ها در آن زمان براي عراق بسيار حائز اهميت بود زيرا امکان آگاهي پيشاپيش را پيدا مي نمود و اين قبيل حمايت ها باعث شد عراق با سلاح هاي شيميايي و ميکروبي دست به اقدامات تجاوز کارانه بزند و جالب اين که قدرت هاي بزرگ و سازمان ملل سکوت اختيار کردند زيرا اين جنايات با منافع اين قدرت ها منافات نداشت ولي زماني که اين منافع تهديد شود با نام حقوق بشر و تروريسم به شدت ايستادگي کرده و از تمامي حمايت ها نيز بهره مي برند.

 

منابع:

۱) آقايي، سيد داوود(۱۳۸۲)« سازمان هاي بين المللي» انتشارات نيکان: تهران.

۲) برادن، کتلين و شلي، فرد(۱۳۸۳)«ژئوپليتيک فراگير» ترجمه عليرضا فرشچي و حميد رضا رهنما، انتشارات دانشکده فرماندهي و ستاد دوره عالي جنگ: تهران.

۳) روزنامه جمهوري اسلامي(۱۳۶۶) مورخ ۲۶ ارديبهشت.

۴) روزنامه کيهان(۱۳۶۶) مورخ ۲۷ ارديبهشت.

۵) طارمي، کامران(۱۳۸۲) «تحليلي بر اهداف و ابزار دکترين بوش در مبارزه با تروريسم و سلاح هاي کشتار جمعي» انتشارات ابرار معاصر: تهران.

۶) غريب آبادي، کاظم(۱۳۸۱) «آشنايي با معاهدات خلع سلاح و کنترل تسليحات» انتشارات سازمان جغرافيايي وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح: تهران.

۷) فروتن، سيد عباس(۱۳۸۲)«جنگ شيميايي عراق و تجارب پزشکي آن»انتشارات تيمور زاده: تهران.

۸) قانعي، مصطفي و خاطري، شهريار و طريقتي، اميد رضا(۱۳۸۲) «راهنماي بهداشت براي جانبازان شيميايي» پژوهشکده مهندسي و علوم پزشکي جانبازان: تهران.

۹) کمپ، جفري و هارکاوي، رابرت(۱۳۸۳) «جغرافياي استراتژيک خاورميانه» جلد دوم، ترجمه سيد مهدي حسيني متين، پژوهشکده مطالعات راهبردي: تهران.

۱۰) هدايتي، محمد علي(۱۳۴۵) «مجموعه قراردادهاي چند جانبه ايران در ادوار جامعه ملل و سازمان ملل متحد» انتشارات بي نا: تهران.

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 105731 -1 -1

تاریخ سیاسی
ایران
جهان
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse