مسئولان در بخش های گوناگون، نوآوری، خلاقیت و ابتکار در روشها را وظیفه خود بدانند -رهبر معظم انقلاب   
۱۳۹۶ پنج شنبه ۵ مرداد -اِلخَميس ٣ ذو القعده ١٤٣٨ - Thursday july 2017
نقشه وب سایت   تماس با ما  جستجو در وب سایت  ورود به صفحه اصلی
  بازدید ها :  194   بازدید    تاریخ درج مطلب  22/10/1395    
 
 
انديشه تأسيس شوراي انقلاب

بررسي و واکاوي تشکل ‌ها و نهادهاي تشکيل شده در واپسين ماه‌هاي منتهي به پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 از الزامات فهم تاريخي سير انقلاب اسلامي و انديشه رهبران آن است. در حقيقت، اين نهادها نشانگر ميل به کار جمعى، تنظيم امور و زمينه ‌سازي براي سازماندهي حکومت تازه محسوب مي ‌شد. در اين جريان، بسياري از اعاظم و رهبران انقلاب اسلامي به‌ تدريج شناخته و کارآزموده شدند و مردم نيز با شناخت آنان توانستند فضاي منتظم و سازمان ‌يافته‌ تري را تجربه کنند. امام خميني(ره) در زمان حضور در نوفل‌لوشاتو، با مشورت معتمدان روحاني و غير روحاني در اين عرصه ‌ها به تصميم‌ گيري مي ‌پرداخت و نهايتا با عنايت به شرايط دشوار و پيچيده آن ايام دستور تشکيل نهاد يا گروهي براي وظايف خاص را ارائه مي ‌داد. مهم‌ ترين نهاد در اين ايام، شوراي انقلاب اسلامي بود که تا ارديبهشت سال 1359 نقشي بسيار مهم در قانونگذاري و اداره امور کشور را برعهده داشت. علاوه بر آن، دولت موقت طي فرايندي خاص، ختم دولت ‌هاي برآمده از عصر سلطنت را اعلام کرد، هم چنين هيأت تنظيم اعتصاب در صنايع و شرکت نفت، هيأت تنظيم اعتصابات و دولت موقت که هر دو با حکم مستقيم امام شکل گرفتند و طي مدت کوتاهي اثرگذار بودند. انديشه تشکيل شوراي انقلاب، به درخواست آقاي مطهري در 22 دي ماه 1357 با صدور فرمان حضرت شکل گرفت و طرح اين انديشه در بين مبارزان آن زمان خصوصاً روحانيون مطرح بود، چون هم امام و هم ديگر بزرگان انقلاب مي ‌دانستند که در مراحل بعدي نهضت و پس از پيروزي نياز به تشکلي هست که بتواند نيروهاي نهضت را سازمان دهي کند و بعد از پيروزي هم بتواند به هرج و مرج و آشفتگي ‌ها و اوضاع پر آشوب کشور سر و سامان دهد. اين شورا در گرما گرم مبارزات با ترکيبي از چهره‌ هاي شاخص و برجسته نهضت و افراد مورد اعتماد امام شکل گرفت. اين افراد که اسامي اوليه عبارتند از: آيت الله خامنه‌اى، شهيد مطهرى، شهيد بهشتى، آيت الله موسوي اردبيلى، شهيدباهنر، آيت الله هاشمي رفسنجانى، آيت الله طالقانى، آيت الله مهدوي کنى، سرلشکر ولي الله قرنى، سرتيپ علي اصغر مسعودى، مهندس بازرگان، يدالله صحابى، مهندس کتيرايى، احمد صدر حاج سيد جوادى. در واقع هم چون کاتاليزوري در تسريع روند انقلاب و انتقال قدرت به سازمان جديد حکومت عمل مي کرد. بعد از پيروزي انقلاب و تشکيل دولت موقت، عده‌اي جديد به اين شورا اضافه شدند. اسامي آنان عبارت است از: دکتر عباس شيبانى، دکتر حسن حبيبى، مهندس ميرحسين موسوى، دکتر حبيب الله پيمان، احمد جلالى، عزت الله سحابى، صادق قطب زاده و بني صدر.

انديشه تأسيس شوراي انقلاب

فلسفه و انديشه‌اي که بر اساس آن شوراي انقلاب پايه‌ ريزي شد تصميم گيري گروهي و جلوگيري از استبداد در جريان نهضت مبارزاتي و اهداف سياسي و مديريت تحولات انقلابي بود. حفظ انسجام در ميان انقلابيون، لزوم اتحاد ميان جريان هاي فکري و سياسي، معرفي نخست وزير بعد از پيروز انقلاب، قانونگذاري براي کشور، ايجاد نهادهاي لازم براي اداره کشور و و در واقع کار انتقال قدرت و تحول در سازمان حکومتي به عهده اين شورا بود. مهندس عزت الله صحابى مي ‌گويد: «کسي که انديشه حفظ انسجام در ميان انقلابيون، لزوم اتحاد ميان جريان ‌هاي فکري و سياسى، معرفي نخست وزير بعد از پيروزي انقلاب، و فکر تأسيس شوراي انقلاب را در سر داشت آيت الله مرتضي مطهري بود» آقاي هاشمي رفسنجانى در خاطرات خود چنين مي‌ نويسد: «آن روزها گرايش به شورا شديد بود. از ديکتاتوري و استبداد خاطرات بسيار تلخي داشتيم و به هيچ وجه نمي ‌خواستيم از شيوه‌ هاي فردي استفاده کنيم. مبارزه با استبداد از نيرومندترين انگيزه ‌هاي مبارزه، درد مردم و همه ما بود حل استبداد را هم در شورا مي‌ دانستيم. با چنين زمينه طبيعى، فکر تشکيل شورا و اداره کشور توسط آن، مسأله‌اي پذيرفته شده براي همه مبارزان بود... به همين دليل طبيعي بايد شوراي انقلاب تشکيل مي ‌شد» در بخشي از پيام حضرت امام مبني بر تشکيل شوراي انقلاب چنين آمده: «به موجب حق شرعي و بر اساس رأي اعتماد اکثريت قاطع مردم ايران که نسبت به اينجانب ابراز شده است، در جهت تحقق اهداف اسلامي ملت، شورايي به نام شوراي انقلاب اسلامي مرکب از افراد با صلاحيت و مسلمان و متعهد و مورد وثوق موقتاً تعيين شده و شروع به کار خواهند کرد».

شکل ‌گيري شوراي انقلاب

امام به گروه پنج نفره از روحانيون به سرپرستي آيت الله مطهري مسئوليت دادند که براي شناسايي افراد لازم براي اداره آينده مملکت تلاش کنند. اين عده عبارت بودند از: آيت الله مرتضي مطهري، آيت اله سيد محمد حسيني بهشتي، آيت الله سيد عبدالکريم موسوي اردبيلى، حجة الاسلام علي اکبر هاشمي و حجة الاسلام محمد جواد باهنر. سپس اين افراد با آيت الله مهدوي کنى درباره عضويت ايشان در شورا انقلاب صحبت کردند و ايشان پذيرفت و حضرت امام نيز با عضويت ايشان موافقت کردند. بنابراين هسته اوليه شوراي انقلاب شش نفر از روحانيون بودند... بعداً آيت الله سيد محمود طالقانى و آقاي سيدعلي خامنه‌اى نيز به اين شورا پيوستند. و به تدريج مهندس مهدي بازرگان، دکتر يدالله سحابى، دکتر شيباني هم با تأييد امام به شورا پيوستند. موقعي که شاه از ايران رفت، هنوز کليه اعضاي 15 نفري شوراي انقلاب تکميل نشده بود.

اهداف تأسيس شوراي انقلاب

مطابق ماده يک اساس نامه شوراي انقلاب، هدف کلي از تأسيس شوراي انقلاب پاسداري از ثمرات مبارزات آزادي خواهانه و استقلال طلبانه و حق پرستي جنبش ‌هاي مجاهدانه ملت ايران، اجراي اهداف انقلاب و ايجاد حکومت جمهوري دموکراتيک اسلامي در ايران بود.

مسئوليت شوراي انقلاب

امام در پيام 22 دي ماه، مسئوليت شوراي انقلاب را مشخص کردند. در اين پيام آمده است: «اين شورا موظف به انجام امور معين و مشخصي شده است، از آن جمله مأموريت دارد، تا شرايط تأسيس دولت انتقالي را مورد بررسي و مطالعه قرار داده و مقدمات اوليه آن را فراهم سازد». به طور کلي تا استعفاي دولت موقت مسئوليت اصلي شوراي انقلاب قانون‌گذاري بود. به دنبال تسخير لانه جاسوسى، دولت موقت استعفا داد. و به دنبال آن دولت در شوراي انقلاب ادغام شد. با استعفاي مهندس بازرگان، مسئوليت اجرايي اداره کشور، تکميل انتقال قدرت و تأسيس نهادهاي سياسي جديد به دستور امام بر عهده شوراي انقلاب قرار گرفت. اين امر باعث ايجاد يک تقسيم کار در داخل شورا شد بدين صورت که آيت الله خامنه‌اى در وزارت دفاع سپاه و پاسداران، آيت الله هاشمي رفسنجانى در وزارت کشور، شهيد باهنر در وزارت آموزش و پرورش، شهيد بهشتى در جهاد سازندگي، بني صدر در وزارت خارجه، معين‌ فر در وزارت نفت، حبيبي در آموزش عالى، عزت الله سحابى در برنامه و بودجه، ميناچي در ارشاد ملى، شهيد قدوسي در دادگاه انقلاب مشغول به کار شدند و آيت الله مهدوي کنى به سرپرستي کميته انقلاب اسلامي و دادگستري انتخاب شد. در يک ارزيابي مي‌ توان گفت که مسئوليت شوراي انقلاب قبل از پيروزي انقلاب بيشتر در جهت هدايت انقلاب بود و پس از بازگشت به تهران يکي از کارهاي مهم شوراي انقلاب تعيين دولت موقت بود که با مشورت اعضاي شوراي انقلاب و تصويب امام خميني، مهندس بازرگان به عنوان نخست وزير دولت موقت برگزيده شد و در مرحله بعد به بررسي صلاحيت وزرا پيشنهادي نخست وزير پرداخت و با صلاحيت برخي از افراد معرفي شده مخالفت ورزيد. ترکيب شورا و کابينه دولت موقت طوري بود که از نظر فکري و سياسي تفاوت و اختلاف چشم‌ گيري داشتند. چون اعضاي شورا روحانيون برجسته و اعضاي کابينه را اکثراً تحصيل کرده هاي متمايل به غرب تشکيل مي ‌دادند، اختلاف نظر زيادي با يکديگر داشتند. به خاطر همين اختلافات، در تيرماه 58 جلسه‌اي با حضور امام خميني برگزار شد. ولي اين جلسه نيز نتوانست از ميزان اختلافات موجود بکاهد. در اواخر تيرماه مهندس بازرگان نامه‌اي به شورا آورد و با اشاره به مشکلات موجود، متذکر شد با يک شرط حاضر به ادامه کار است و آن اين که هر يک از اعضاي روحاني شوراي انقلاب، معاونت يکي از وزارتخانه‌ها را بر عهده گيرند. متعاقب آن آقاي هاشمي رفسنجانى به سمت معاون وزير کشور، آيت الله خامنه‌اى به سمت معاونت وزارت دفاع، آقاي دکتر باهنر به سمت معاون وزير آموزش و پرورش و محمدرضا مهدوي کنى به سمت قبلي سرپرست کميته انقلاب در وزارت کشور منصوب شدند. در 13 آبان 58 حمله به سفارت آمريکا و گروگانگيري جاسوسان آمريکايي شکل گرفت و در 14 آبان، آقاي مهدي بازرگان استعفا کرد و عملاً همه کارهاي قانون‌گذاري و اجرايي کشور به شورا سپرده شد. با تأسيس مجلس شوراي اسلامي و رسميت يافتن آن، کارکرد قانون گذاري شورا حذف شد و با رسميت يافتن دولت جديد، کارکرد اجرايي هم از شوراي انقلاب گرفته شد. در واقع با رسميت يافتن مجلس شوراي اسلامي و منتفي شدن فلسفه وجودي شوراي انقلاب، شورا عملاً منحل شد؛ اما انحلال کامل و رسمي شوراي انقلاب پس از تشکيل هيأت جديد وزيران بوده است. آيت الله بهشتي عضو شوراي انقلاب و رئيس وقت ديوان عالي کشور، دوباره انحلال شوراي انقلاب گفته است: «شوراي انقلاب بر اساس ضروريت ‌هاي دوره نخستين انقلاب به وجود آمده است و تا وقتي که نهادهاي حکومتي کامل نشوند، شوراي انقلاب بايد مسئوليت‌ هايش را ايفا کند و وظايفش را انجام بدهد. با تعيين دولت، همه نهادها تکميل شده است و ديگر زمينه مسئوليت شوراي انقلاب به پايان رسيده و کارش تمام مي ‌شود. نه اين که منحل مي‌ شود، به آن معنا که در ذهن مي‌آيد، کارش تمام مي ‌شود و ديگر شوراي انقلابي وجود نخواهد داشت تا وقتي که نهادها طبق قانون اساسي تکميل نشوند، پس مسئوليت اداره مملکت بايد به عهده کسي باشد. با تعيين هيأت دولت، علّت وجودي شوراي انقلاب پايان مي ‌يابد».

نويسنده: رضا نوين

منبع: سايت حوزه

 

اين مقاله تا چه اندازه براي شما مفيد بوده است؟

 12345 
ضعيفعالي
توضیحات شما . (اختياري)

ميانگين آرا :0.0 از 5 امتياز است.


12345
0 : تعداد کل آرا ارسال شده
-1 100156 -1 -1

تاریخ سیاسی
ایران
جهان
  
 
ارسال به دوستان


در صورتی که مایلید دوستان شما نیز از این مطلب استفاده کنند , کافیست نام و آدرس ایمیل خود و دوست خود  را وارد نموده تا این مطلب به دوستتان ارسال شود.
 




 
صفحه اصلی | اخبار و رویداد ها | مجموعه مطالب | اردبیل شناسی | صدرا | مسابقات | تماس با ما
Copyright 2009 Tebyan Branch Of Ardebil Province. All rights reserved.
Web Design : WebHouse